header photo

Meqaleler

ایران اسلام شورا مجلیسی تورپاق اصلاحاتی حاقیندا رولو

September 21, 2017

 

ایران اسلام شورا مجلیسی تورپاق اصلاحاتی حاقیندا رولو

(۱۹۷۹-۱۹۸۲-جی ایللر)

سلطانعلی میرزه زاده

آچار سؤزلر: اصلاحاتین قانونلاشدیریلما‌سی، وئریلن ودلر، اونون اجراسی

ایراندا اسلام انقلابینین غلبه‌ سیندن سونرا، اؤلکه ‌نین داخلی اقتصادی حیاتیندا باش وئرن دییشیکلر، حیاتا کچیریلن تدبیرلر، اؤلکه ‌نین اقتصادی حیاتینا دایر شورا مجلسینین قبول ائتدیی نورماتیو آکتلارین آرادیریلیب تحلیلی و تدقیقی گؤستریر کی، ایران اقتصادیاتی ۲۰- جی عصرین ۱- جی یاریسیندا اساساً، یاریم موستملکه اؤلکه‌ لرینه خاص اولان جهتلرینی ساخلاماقدا داوام ائدیردی، ایران گئری قالمیش آقرار اؤلکه ایدی. اونون اقتصادیاتینین اساسینی – فئودال موناسیبتلرینین حؤکم سوردویو، پریمیتیو تخنیکایا و اصوللارا کند تصروفاتی تشکیل ائدیردی.

ایران اسلام شورا مجلی‌سینین اؤلکه ‌نین داخلی حیاتینا دایر قانونوئریجی‌لیک فعالیتی قارشیسیندا انقلابین مقصد و وظیفه ‌لریندن ایر‌لی گلن بیر سیرا موهوم مسئله ‌لر او جمله ‌دن: دولت حاکمیتینین اقتصادی اساسینی تشکی…

Read more

نیقالای

September 17, 2017

نیقالای
رقیه کبیری

پاییزا ایکی گون قالیر. نوبار قاپیسینین دروازاسینین طاغی آلتیندان کئچیرم. خوشوم گلیر تربیت آغزی دئمک عوضینه نوبار قاپیسی دئییم. ندنسه بو دروازانی مرمت ائله‌یندن بری بورا یئتیشنده نه ساغدان کئچرم نه ده سولدان. همیشه طاغین آلتیندان کئچیرم. اؤزوم ده سببینی بیلمیرم. آنجاق طاغین آلتیندان کئچنده، دئییرم بس أسکی ایللردن ایندیکی زامانا قدم قویورام. مرمت اولونموش دروازا قوندارما بیر بینا کیمی‌اولسا دا، فیروزه رنگده‌کی کاشیلاری خوشوما گلیر.
فیکریم قالیب اوردا کی، ساعات بیناسینا یئتیشنده باخیم گؤروم ساعات دوز ایشله‌ییر یوخسا یوخ. بیلمیرم تبریزین تورپاغینداندی یوخسا ساعاتین عیب- ایرادی وار کی همیشه دالی- قاباق ایشله‌ییر. بو مسئله بیر سؤزو یادیما سالدی. ظارافات اولسا دا آنجاق ائشیتمه‌لیدی. دئییر بیر نفر او هوندور ساعاتدان سوروشور بس سن نییه هئچ زامان دوز ایشله‌میسن؟… ساعات جاواب وئریر: باخ گؤر منیم آلتیمداکیلار دوز ایشله‌ییرلر، من ده دوز ایشله‌ییم!؟ آنجاق همیشه بورالارا گلنده یادیما ساللام ساعاتین یاتیب یاتمادیغینا، دالی- قاباق ایشله‌دییینه فیکیر وئریم. بونونلا بئله چوخ واختلار باشیم خیاوانین قالماقالینا قاریشیب، یادیمدان چیخار. ایندی یوخ، ایللردیر بئله‌یم. من و ساعاتا باخماق هوسی هر زامان …

Read more

قیرمیزی پاپیون

September 9, 2017

قیرمیزی پاپیون

مژگان صیامی

آغ آپباق، گؤزه‌ل، نازلی – دوزلو، سس‌سیز سایقیلی «سونا» خانیم! قوجاقلاردان دوشموردو. . . او قده‌ر تربیه‌لی- سئویملی و او عائله‌ده ده یئری وار ایدی کی سون بئشیک سایاغی اونو عزیزله‌ییردیلر. گؤز‌لری بال‌ رنگینده، ساچ‌لاری پامبیق کیمی، جانی هر زمان تر – تمیز. . . او ائوده دوغولموشدو.
هر شئیی اؤزه‌ل و آیریجا آلینمیشدی. بالاجا بیر ‌رنگلی بزکلی کومه‌سی، یاتاق یئری، قاب – قاشیقی، آیین اویونو، توره‌لی اویونجاق‌لاری و. . .
پاپیون‌لاری آرا بیر دئییشیلیردی، آمما قیرمیزی اطلسی پاپیونی چوخ واقت بوینوندا گؤزه ده‌ییردی. سئوه – سئوه ائله بویونا اوخشاییردیلار، قونوم قونشونون بالالاری بو شانس‌لی دوم آغ پیشیگه قیسقانیردی‌لار! اودا اؤزونو نئجه ازدیرمه‌یینی یاخشی بیلیردی. عائله‌نین کولتورونو آنلاییب، یول -‌رویه اویره‌نمیش، سهوی چوخ آز اولوردو. . .
یئنه تاپیلدی!! آرالیق – آرسیز – آریق ائرکک پیشیک. . . توستو ‌رنگینده گؤز‌لری، پ…

Read more

یاس لی ساوالان!

August 14, 2017

 

 

 

یاس لی ساوالان!

هر زامان كی باخيرام باشينا قار وار گورورم

اوغلو اولموش آنا تك گوزلرين آغلار گورورم

هر طرفدن چكيليب سينه وه داغلار گورورم

آی آلان اوستونو غم چيسگينی هريانی دومان

آی ياغان باشينا غم لر اودو ياس لی ساوالان!

ماهنيلار قوشماغا باشلار يئنه ده قوشماچی لار

ياز گليب گئتدی يئنه گولمه دين اوچ آيدا بير آن

آی آلان اوستونو غم چيسگينی هر يانی دومان

آی ياغان باشينا غم لر اودو ياس لی ساوالان!

قرن لر كئچدی سنين گولمه دی بير لحظه اوزون

قان لی ياش توكدو سارالميش اوزونه ياش لی گوزون

غصه دن دوندو قارانليق گئجه اولدو گونوزون

نه سوران حالينی اولدو نه ده بير ياده سالان

آی آلان اوستونو غم چيسگينی هر يانی دومان

آی ياغان باشينا غم لر اودو ياسلی ساوالان!

آند وئريرم سنی او قانه بلنميش داشيوا

گئجه گوندوز او گوزوندن توكولن قان ياشيوا

اوره یين دردينی بيلدير او سهند قارداشيوا

سنی وارليق سنی تانری سنی بو آه و فغ…

Read more

قارقا دوزو

August 1, 2017

قارقا دوزو
رقیه کبیری

هتل قاپیسی کیمی‌طنطنه‌لی دئییلدی. ائو قاپیسی کیمی‌ایدی. ایچری کئچدییمده من ده همسفرلریم کیمی‌اوستو اؤرتولو حیطین گؤزل‌لییینه حئیران قالدیم. قولونو قاندال کیمی‌ارینین قولتوغونا سالمیش مارالین اوووووف دئدییینه‌هامی‌اونا ساری باخدی. منه ائله گلدی کی مارالین اری اوُودور، مارال ایسه اوُوچو.
مارال اوف دییه- دییه دیواردان تاغا دوغرو آشیرما آشان گول- چیچک‌لره ساری قاچدی. اری قوزو کیمی‌اونون آرخاسیجا سوروندو. مارال قفسده اوخویان بیر جوت عشق قوشونون قاباغیندا دایانیب قوشلار کیمی‌جوه‌جولده‌دی. مارالین سسینه آیری قفسلرده‌کی قوشلار دا اونونلا سس سسه وئردیلر.
منیم کیمی‌تک باشینا سفر ائله‌ین پروین گوله- گوله دئدی:
«
سمرقند دئمه، بهشت دئه! دوغوردان بورا بهشتین کوپیه‌سیدی. البته بو شرط‌نن کی توپال تئیمورون آدی سانی اولمازدی. آدی بئله احوالیمی‌پوزور
مارالین اری چیین‌لرینی یوخاری آتیب، دئدی: «بیر دفه دئنه بیزده حور-…

Read more

هميشه ياشيل يارپاق‌لار

July 27, 2017

هميشه ياشيل يارپاق‌لار
صابر نبی‌اوغلو

)بالاش “آذراوغلو”نون “خزان يارپاق‌لاري” آدلي كیتابينا بیر باخیش(
خالق شاعري بالاش آذراوغلونون  2002- جي ايلده اوخوجولارينا تقديم ائتديگي “خزان يارپاقلاري” آدلي كتابينين مطالعه‌سي ذهنيمده جانلانديغي سارسينتي و عذابلار، سئوينج و قايغي‌لار، آيريليق و حسرت، ياراديجيليق فرحي واضطرابلاري ايله دولو اولان بير دونيايا پنجره آچدي. مشاهيده‌‌لريمه اينانماديم و اينانماق ايسته‌مه‌ديگيم معنا ايسه بوندان عبارت اولدو: پوئتيك گولوستانا هميشه ياشيل پوهره‌لر بخش ائده‌ن بير باغبانا خزان ياراشارمي؟
ان بؤيوك حقيقت بوندان عبارتدير: اصيل صنعت اثرلري خزان تانيمير. تزه‌‌ليگيني و طراوتيني هميشه قورويوب ساخلايير. دوغروداندا كيتابين هر صحيفه‌سي اوخوجويا شاعرين اثرلريندن باغلاديغي يئني بير گول چلنگي تؤحفه وئرير. حقيقي ايلهامين محصولو اولان پوئتيك اثرلرخزان تانيسايدي سونراكي نسيل‌لر نظامي، نسيمي، فضولي، صابر كيمي نورو هئچ واخت آزالمايان پوئتيك سياره‌لردن‌ ده خبرسيز قالارديلار…

Read more

ناظیم حکمت اوچون ایکی یازی

July 20, 2017

ناظیم حکمت اوچون ایکی یازی


چئویرن: حسن ایلدیریم

ناظیم حکمت اوچون* / لوئی آراگون

یوخ، یازا بیلمه‌ر‌م، ایندی اولماز، خواهش ائدیر‌م. قویون منیم اوچون بوتونلوگه اؤلسون، یوخسا، هله، آلتمیش یاشینداکی بو دلی قانلی، بو ساریشین بوغا، زندان، خسته‌لیک، یاشین تاثیرینه باخمایاراق؛ بو انسان ایچیمده تپ- تزه یاشایارکن، هئچ بیر شئی یازا بیلمه‌رم. ایندی اولماز؛ داها سونرا. سوز وئریرم سیزه، یازاجاغام، حتی سیزین بو ژورنالدا، داها باشقا بیر موضوع اوزه‌رینده: اؤلومو‌ندن یوخ، حیاتیندان دانیشاجاغام. بایرام(خاچ‌پرست بایرامی‌نظرده توتولور-م) تعطیلی اوچون باغا گئدرکن، جوما آخشامی‌ساتین آلدیغیم «زمان» مجلهسینین سون سایی‌سینی‌دا اؤزومله گؤتورموشم؛ مجله ناظیمین رومانتیک‌لر (یاشاماق گؤزل شئیدیر قارداشیم رومانی روسجا، فرانسیزجا رومانتیکلر آدیلا چاپ اولوب.م) آدلی رومانین سون بؤلومو وار.‌ اؤلکه ده،‌هامی‌هر ساعت باشی، رادیولاردان، بئشینجی پاپا( ژانین) اؤلومونو گؤزلهییردی. اونون اؤلومونو یوخ؛ آما جوما آخشامی‌سحری پاپا هله ده دیریایدی… ناظیما گلینجه، هئچ بیر قورخولو بیرشئی یوخ ایدی! جان وئرمهدن، ائله آیاق‌ اوسته، پیللنی چیخارکن، گؤزلهنیلمهدن اؤلدو. یاشایارکن اؤلدو. بیر آغاج کیمی‌ییخیلدی. قویون او، منیم ایچیمده تمامی‌ایله اؤلسون. او زامان یازارام سیزین مجلهده. مفصل یازارام. منیم اوچون، باشقالاری اوچون اونون‌هانسی معنا داشیدیغینی، بورادا یازارام، بلکه ده گلن آی، یایا قده‌ر اجازه وئرین منه، ایولا قده‌ر، اونا چوخ یاراشان ایول آیینا قده‌ر اجازه وئرین. بوندان اون سککیز ایل اؤنجه زنداندا ایدی بؤیوک عارف مولانا جلال‌الدین یا دا عمرخیام کیمی‌رباعی بیچیم…

Read more

بو گؤزلر

July 17, 2017

بو گؤزلر

مدینه گلگون

نه لازیم گؤزلره ترجمان گولوم
باخسان ترجمانسیز دینیر بو گؤزلر
عمور یولوموزدا هئی زامان – زامان
سؤنمز اولدوزلارا دؤنمز بو گؤزلر

گئتسن یوخو بیلمز راحاتلیق بیلمه ز
سن گئدن یوللاردان بیرآن چکیلمه ز
ناراحات قلبیمه راحاتلیق گلمه ز
سؤنه ر اولدوزلار تک سؤنه ر بو گؤزلر


ائشیتسه م حسرتین سونو یئتیشدی
طالعین سئوینمه ک آنی یئتیشدی
ائشیتسه م او ووصال گونو یئتیشدی
یولوندا ته زه دن یانار بو گؤزلر



این چشمها
گلم ، برای این چشمها مترجم لازم نیست
نگاه کن بدون مترجم سخن می گویند این چشمها
در راه عمرمان هر زمان
به ستاره ها مبدل نمی شود این چشمها
اگر بروی خواب و آسایش به خود نمی بیند
از سر راهی که تو رفتی کنار نمی رود
بر دل ناراحتم آسایش نمی آید
خاموش می شود مثل ستاره ها این چشمها
اگر بشنوم که حسرت به آخر رسید
لحظات شادی بخش دلم رسید
اگر بشنوم روز وصال رسید
در راهت دوباره روشن می شوند این چشمها

Read more

تبریز

July 17, 2017

 

بالاش آذراوغلو

 

تبریز

چوخ زامان کدرلی گؤرموشم سنی،

یادیندا وارمیدیر او حالین، تبریز؟!

ایندی او گونلردن اوزاقسان داها،

آرتیبدیر شؤوکتین، جلالین، تبریز!

بیر قودرت دویورام دوغما سسیندن،

سینمی قیزدیردین گور نفه‌سیندن.

حیات کیتابی‌نین صحیفه‌سیندن

سیلینیب حسرتین، ملالین، تبریز!

او گون کی، سینه‌نی سیپر ائیله‌دین،

قارانلیق گئجه‌نی سحر ائیله‌دین،

بیزه آزادلیغی خبر ائیله‌دین

سسینه سس وئردی ماهالین، تبریز!

من چوخدان وئرمیشم سنه قلبیمی،

ایسته‌سن آل بیر ده سینا قلبیمی،

قویما یاد اللرده سینا قلبیمی،

داها قاییتماسین زاوالین، تبریز!

بیزده مقدسدیر آنانین آدی،

شاهلار، حؤکمودارلار بونو قانمادی.

هر ایل اوردو چکیب سنی تالادی،

آرتدی دردین، قمین، خیالین، تبریز!

اگر آتیلسا دا اودلارا یوردوم،

آنجاق اییلمه‌دی یادلارا یوردوم.

دؤزدو هر چتینه، هر دارا یوردوم.

یاردی قارانلیغی هیلالین، تبریز!…

Read more

آذربایجان دیلی،آنادیلی

July 17, 2017

آذربایجان دیلی،آنادیلی
حسن ایلدیریم
)مقاله اختصارلانیبدیر(

 

دیل اجتماعی بیر وارلیق‌دیر. انسانلار، دیل واسطه‌سی ایله بیر ـ بیرلرینی آنلایـیر، باشا دوشور. بو باخیمدان  دیل، اونسیت واسطه‌سی، تفکّور قالیبی، هم ده دونیانی درک ائتمه آلتی‌دیر. باشقا بیر سؤزله دئسک، انسانلار دیل واسطه‌سی ایله دوشونور، فیکیر‌لرینی تجسّوم ائدیر و باشقالاری ایله  اونسیت‌ده اولور. دئمک، دیل انسان حیاتی‌نـین، انسان جمعیتی‌نین هم معناسی هم ده او وارلیغین انعکاسیدیر.
دیل، جمعیتین مالیدیر. جمعیت یوخدورسا، دیل ده یوخدور. انسان جمعیتی ایله دیل بیرگه یارانیب، بیرگه انکشاف ائدیب و بوگونگو وضعیته چاتیبدیر. انسانلارین حیات طرزی، دونیا گؤروشلری یالنـیز دیل واسطه‌سی ایله آیدین‌لاشا بیلر. دوز دئـییرلر کی، دیل جامعه‌نین گوزگوسودور. دیل ائله بیر میثیل‌سیز اجتماعی حادثه‌دیر کی، انسان جمعیتی‌نین الده اولونموش علمی‌– مدنی تجربه‌لرینی محافظه ائده‌ر‌ک، اونلاری یاشاتدیریر، انکشاف ائتدیریر. دیل واسطه‌سی ایله‌دیر کی، کئچمیش نسیل‌لرین بیلیک و تجربه‌لرینی ایندیکی نسیل منیمسه‌ییب، اؤیره‌نیر و گله‌جک نسیل‌لره چاتدیرا بیلیرلر. بئله‌لیکله اجدادلارلا تؤره‌مه‌لر آراسیندا معنوی کؤرپو یارانیر…

Read more

«آیازین جهنم حیاتی»

July 17, 2017

«آیازین جهنم حیاتی»ندان بیر پارچا ۱

چئویرن: نیگار خیاوی

قاپینی قاییمدان چیرپیردیلار، دئیه‌‌سن یوموروقلا چیرپیردیلار، بلکه‌ ده‌ داشلا. آنجاق کوْتا بیر ال قاپینی چیرپیردی. آتام، آنام، قارداشلاریمین ه‌امیسی یوخودان دیک آتیلیب ال-آیاقلارینی ایتیریب قالمیشدیلار. بیز ه‌امیلیغا بیر اوتاقدا یاتیردیق، بیر جیندیر کیلیم اوسته‌، یان-یانا. پنجره‌ آچیق ایدی. قاپینین سسیندن دیکسینمیش آتام قالخیب کیلیم اوسته‌ لوت اوتورموشدو. اونون عصیانجیل یئکه‌پر گؤوده‌‌سی قارانلیقدا بللی ایدی، اوتورموشدو قاپینین بیر داه‌ا قاییمدان چیرپیلماسینی گؤزله‌‌ییردی. قاپینین سسی بیر داها اوجالدی، آتام اَینینده‌‌کی تومانلا آیاغا قالخدی، الینی اوزادیب لامپاسی پاریلدایان فانوسو تاغچادان گؤتوروب یاندیردی. فانوسون ایشیغیندا آتامین سرت اوزونو، گؤی گؤزلرینی، اوزونسوْو بورنونو گؤروردوم. گئنه‌ قاپینی قاییمدان دؤیدولر، گئنه‌ یوموروقلا، یا داشلا یا دا داش کیمی‌اللرله‌. آتام فانوسو گؤتوروب تلسیک اوتاقدان چیخدی، حیطین او باشینا کیمی‌قاچیب، قاپینی آچدی…

Read more

آفینا‌لی(آتنلی) پئریکل

July 2, 2017

آفینا‌لی(آتنلی)  پئریکل

چوخ آز آدام سیاستچی اولا بیلر،

 لاکین سیاست‌چیلرین عمللر‌ینه قیمت وئرمه‌یه هامینین حاقی وار......

آذربایجان

دموکراتیانین مدافعه سی اوغروندا

           یئر کوره‌سی‌نین مختلیف یئرلرینده یاشاما‌لاریندان آسیلی اولمایا‌راق هربیرمیللتین سیاسی ومیللی تشکیلاتلارینین، آیری-آیری فردلر‌ینین، سیاسی مباریزلرینین سونونجو دایاناجاغی سیاسی حاکمیتین برقرار اولوماسی ایله اساسلانیر. حقوق دؤلتینین یارانماسی و مدنی جمعیتین قورولماسیندان اؤنجه، بویولدا چالیشان قوروملارین دموکراتیک اساسلارا نئجه حؤرمتله یاناشما‌لاری اساس

شرط دیر.

           دمکراتیک ده یه رلری و پرینسیپلری میللتینه وعده ائدن مبارز تشکیلاتلار و یا سیاسی مبارزلر حاکمیته گلمه‌دن اؤنجه اؤزلرینین دموکرات اولدوقلارینی سیاسی داورانیشلاریندا  و یاناشما‌لاریندا گؤسترمه‌لیدیرلر.عکس حالدا اونلارین واسطه‌سی ایله قورولا‌جاق سیاسی حاکمیت کهنه‌سی ایله هئچ نده فرقلنمییب، او دا آنتی‌دمکراتیک بیر حاکمیت اولا‌جاق‌دیر. …

Read more

تاریئل اومید

June 11, 2017

تاریئل اومید

ایرانلی مهاجرلر ادبی بیرلیینین صدری

دده قورقود بین الخلق موکافاتی لاورئاتی

 

بیزه آنادان یاخین دایه لازیم دئییلدیر.

س.ج. پیشه وری

 

سنی تک بیر آنا دئییل،

سنی خلقین ئوزو دوغوب.

سنین فکرین اقیدن‌سه

بیزی دوغوب.

«یاددان بیزه آنا اولماز»،

«دایه‌ل رین» یوخدور یئری.

اؤز یوردونا آنا دئدین،

اؤز خلقینا آنا دئدین،

سید جعفر پیشه وری!

ظلمت قورخوب چک‌دی کؤچون،

گونشدن نور داشیدین سن.

یاشامادین اؤزون اوچون،

خلقین اوچون یاشادین سن.

آزادلیغا چاغیراردین

آزادلیغا هر ملتی.

زامان اؤزو وئردی سنه

بو قورورو، بو هونری،

سید جعفر پیشه وری.

هر جمله‌ نی، هر یازینی

دؤنه- دؤنه اؤیره ‌نیریک.

سن توتدوغون یول- یولوموز،

سنینله بیر یول گئدیریک.

دوشم‌نلرین ییغین- ییغین،

یارپاقلار تک خزان اولدو.

سنین زیروه‌ ن اوجالیغین

«۲۱- ی  آذر» اولدو.

آپاریریق گله‌ جه یه

قلبیمیزده بو سحری…

Read more

منی آگورادا یاندیرین!

May 28, 2017

منی آگورادا یاندیرین۱

رقیه کبیری

برگه‌لری میزین اوستونه قویوب، دئدیم: «بویورون، بو دا ۲۷ برگ وصیت‌نامه‌نین ترجمه‌سی. لاپ بئله معتبر دارالترجمه‌ده ترجمه ائلتدیرمیشم. آنجاق پورتاغال، مالت، بیر ده لوکزامبورگ دیلینه دیلمانج تاپما‌دیم. دئدیلر اینگلیس دیلی بین‌المللی اولدوغو اوچون اونلار دا ائله بو دیلی قبول ائلیرلر. لطفاً بو دفه ویزا تقاضاسینی اوروپا بیرلییی‌نین بوتون اؤلکه‌لرینه یوللایین
باشینی قالدیریب، هویوخموش کیمی‌منی سوزرکن میزیلداندی: «ایشمیز چیخدی دا…». سونرا اومودو کسیلمیش آداملار کیمی‌اوزومه زیللندی. من ده اوزدن گئتمه‌ییب، اونون گؤزونون ایچینه زیللندیم. اوره‌ییمده یالواردیم: «سنی او ایناندیغین، دا بو دفه داش دیغیرلاتما. یورقونلوخدان اؤلورم
گؤزلرینین لئنزی، باشینداکی یاشیل چرقدله همرنگ ‌ایدی. گویا گؤز لئنزی ده بو مؤسسه‌ کارمندلرینین یونیفورمونو کامیل ائله‌ییر. کئچن دفه گلنده قهوه‌ای چرقدینی قهوه‌ای لئنزله همرنگ ائله‌میشدی. البته کارمند بیر خانیمین چرقدیله گؤز لئنزینین همرنگ اوْلوب اوْلماماسینین م…

Read more

ملّی قهرمانیمیز فریدون ابراهیمی حاققندا

May 19, 2017

ملّی قهرمانیمیز فریدون ابراهیمی حاققندا

اونو ایلک دفعه تبریزده، آذربایجان دمکرات جاوانلار   تشکیلاتینین  قورولتایندا گؤرمؤشم

 

ایللر، ناغیللاردا دئییلدیی کیمی سانکی قوش قانادیندا پرواز ائدیر. تزلیکله،  فریدون سئوَن لرین ایشتیراکی ایله اونون آنیم مراسیمینه توپلاشاجاغیق. اونا حُسن- رغبتلرین سایا گلمزلیینه استناداً بیلیرم کی، تدبیرده غلبه‌‌لیک حؤکم سوره‌ جک. اوسته‌لیک بو قبیلدن چوخ سایلی انسانلارین قیناغینا دا توش گلجه ییک. چونکی فریدون ابراهیمی او تایلی، بو تایلی میلیونلارین قلبینده اؤزونه ابدی مسکن سالان، غبطه ائدیله‌جک شخصیتلردن دیر.

هئچ شبهه ‌سیز ، بئله نیک بین دؤیغولاردان غرور دؤیارکن گؤزلریم سالن دا اونو گؤره‌ نلری، اونون الینی سیخانلاری آختاراجاق. جمعی اوچ نفر قالدیغیمیزدان، نئجه دیانتلی شخصلری ایتیردییمیزدن سیخینتی کچیرسمده، ائل محببتی، فریدون ابراهیمینی تاریخده، کؤنوللرده ابدی ساخلاماغی اؤزلرینه بورج بیلنلرین ایل بَه ایل آرتدیغینین شاهیدی اولماقدان ذوق آلاجاغام... …

Read more

ایراندا قدیم تاریخیمیزه

May 19, 2017

 

ایراندا قدیم تاریخیمیزه

عا­­­­ئید آنا دیلیمیزده ایلک اثر

مژده­چیسی ملی قهرمانیمیز

فریدون ابراهیمی دیر

 

اوشاقلیق و یئنی­یئتمه‌لیک چاغلاریمین اویلاغی قدیم گنجه‌ده ایکی آتا یوردوموز غالیب. بیرینجیسی اؤزونده حیاتیمین ایلک آلتی ایل، دیگری اون­ایکی ایلینین خاطره‌لرینی یاشا‌دیر. کؤو‌ره­ک دونیامین هر ایکی مرحله‌سی ایله اوزبه­اوز قالاندا،  ندنسه سایجا آزلا صحبتلشمه­یی اوستون توتورام- هرچند او، ١٢ ایلده ده دانیشماقلا قورتارماز.

یادداشیمدا داها چوخ قالانی ایسه نامازاللی­لر محله‌سیندکی قونشولاریمیزین گنجه چایی ساحلیندکی کهنه تیکیلیلری یاز، پاییز سئللرینین آپارماسینی تلاشلا، هیجانلا سئیر ائتمه‌لری و بیر ده ائویمیزده سایینی ایتیردیگیم گئجه ضیافتلریدیر. هفته‌ده ایکی-اوچ دفعه بورا گلن ایری قامتلی انسانلار هئچ ده قوناق ساییلمیردیلار. اونلارین هر بیری «٢١ آذر» حرکاتینین غلبه بایراغینین تبریزده، اردبیلده دالغالانماسینا تُهفه‌لرینی وئرن یئنیلمز مبارزلر- فدائیلر ایدی­لر. مراجعت طرزیندن، صحبتلریندن، اکثرینی آتام محمد هوشمندی نین اونلارین کوماندیری اولدوغو سئزیلیردی. …

Read more

تاریئل اومید

May 19, 2017

تاریئل اومید

فریدون ابراهیمییه

«گله‌ جک گون» رومانینین قهره‌ مانی

فریدون ابراهیمینین اعدامیندان ۷۰ ایل کچیر

تبریز، گولوستان باغی،

فریدونون سون گونو.

او، قاچمادی وطنیندن

او، سئچمدی سورگونو....

گولشه ‌نین اورتاسیندا

دار آغاجینی سئچدی.

آزادلیغا ایناندی،

آزادلیغا آند ایچدی!

اؤلوموندن قورخماییر،

روحو، عشقی گؤ‌ده‌ دیر.

او، حیاتا کئچمه ‌ین

قانونلارچون گؤیندی.

کندلری بیر- بیر گز‌ن

خلقه ساواد اؤیر‌دن.

اوشاقلار ایله بعضآ.

قبیر اوسته گؤروشم...

درسلری قبیر اوسته

یازیب، پوزان معلم.

درمان تک نوسخه- نوسخه.

خلقین دردینه حاکم،

فریدون ابراهیمی.

کؤینیی قیزیل گولدو،

آزادلیغا آچیلان.

سانکی، فریدون دئییل

خلقین آزادلیغیدی

ایندی داردان آسیلان.

تبریز خیابانلاری

دئیین چاتدیمی سونا.

اوخشادیغی بو گوللر،

الین اوزادیر اونا....

- بیزیم قلبیمیزده‌ سن،

هئچ یئره گتمییرسن.

- سن یئنه گله‌ج…

Read more

فریدون ابراهیمی

May 19, 2017

فریدون ابراهیمی ، آذربایجانین دانیشان دیلی

فریدون ابراهیمی نین شخصیتی افتخارلی تاریخیمیزین پارلاق صحیفه‌سی

 

آذربایجان خالقینین لیاقتلی اوغلو فریدون ابراهیمی آذربایجان دمکرات فیرقه ‌سینین مرکزی کمیته ‌سینین عضوو، آذربایجان ملی مجلیسی نیننماینده‌سی، ملی حکومت زامانیندا آذربایجانین دادستان کُلی اولموشدور.

او، 29 آبان 1298-جی تاریخینده آستارا شهرینده دونیایا گلمیشدیر. فیریدون ابراهیمی 1320-جی ایلده تهران دانشگاهی حقوق فاکولته‌سینده تحصیل آلدیغی زامان، حزب تودۀ ایرانین سیرالارینا قوشولموشدور. او، دانشجولار حرکاتیندا فعال شکیلده اشتراک ائتمیشدیر. ادبی فعالیتینی دانشگاها قبول اولدوغو ایلد‌ن باشلامیش و تئز بیر زاماندا سیاسی مقاله‌ لری یازماغا باشلامیشدیر.

فریدون ابراهیمی 1322-جی ایلده سید جعفر پیشه وری نین واسطه‌سیله «آژیر» قزئتی تأسیس اولوندوقدان سونرا بو نشریه ایله اَمکداشلیغا باشلامیش و همین ایلده یازیچیلار هیأتی نین عضوو سئچیلمیشدیر. او، اؤز مقاله ‌لرینده امپریالیزمی و اونون یئرلی اَل آلتیلارینی …

Read more

من فریدون ابراهیمی

May 19, 2017

 

من فریدون ابراهیمی آدینی،

 فامیلی سینی داشی ­ییرام شرفلی ارث

من، عمیم فریدون ابراهیمینین آدینی، فامیلی سینی داشی­ ییرام. بو اسمی منه آتام - حق، عدالت اوغروندا مبارز- انوشیروان غنی اوغلو وئریب. گؤزومو دونیایا آچاندان ائویمیزده زنگین کتابخانا، قالاق-قالاق قزئتلر، ژورناللار گؤرموشم. آتام آغلیم کسندن بابامدان - غنی کیشیدن ده دانیشیب، اما عمیم باره‌ ده صحبتلری بیتیب-توکنمه‌­ییب. اوندا بیلمیشم کی، خالقیمیزین شرف سالنامه­‌سینی یارادانلار سیراسیندا اولان بیر نسله منسوبام.

حقوقشناس پئشه‌­سینی سئچمه­یمین سببی ده ایلک نؤوبه­‌ده والیدئینلریم اولوب. اونلار منه فریدون ابراهیمینین نظرلری ایله باخیبلار. سونرالار ادبیاتدان، فیلملردن بو ساحه­‌نین حرفه ای، مرد، یئنیلمز سیمالاری ایله تانیش اولاندا گلجه­ییمی حقوقشناسلیقلا باغلاماغی قطعیله­شدیرمیشم. باکی دولت دانشگاهینی بیتیریب آذربایجانین دادستان لیق  اورقانلاریندا چالیشدیغیم ۳۷ ایلین هر گونونده ائله سانمیشام کی، فریدون و انوشیروان ابراهیمیلر باشیمین اوزه­رینده دایانیب نظارت ائدیرلر. اونلارا هر گون وجدانی گزاریشیمی وئرمیشم. اؤتن مدتده نه واختسا رهبرلیک طرفیندن تنبیه اولونما، جزالاندیرما حاللاری ایله اوزلَشمه­میشم. دفعه‌­لرله باش دادستان لیغین…

Read more

بئش پلان و گؤزنظر دوعاسی

April 14, 2017

بئش پلان و گؤزنظر دوعاسی
رقیه کبیری

قاز چیراغینین نارینجی شیریندن آسلامیشام اونو. ائوده‌هارا گئدیرم، نه ایش گؤرورمسه، قاز چیراغیندان آسیلمیش نوستالژیک بو یاشیل رنگ، بؤیوک بیر قیفیللی سانجاغا سانجاقلانمیش اوچ‌بوجاقلی بیر دوعا باغلیسی‌دیر. آنباشی چیراق کیمی‌ذهنیمده ایشیلداییر. اوشاقلیق چاغلاریمدا بئله بیر یاشیل رنگینه سیّدی یاشیل رنگی دئیردیک. باغلینین ایکی طرفی سلیقه ‌ایله آشیرما تیکیلیب. اوچ‌بوجاغین باش‌بوجاغیندا ایسه، ماوی بیر گؤزنظر مینجیغی وار. اسکی‌دن گؤردویوم گؤزنظر مینجیقلاریندان دئییل، تورکیه گؤزنظرلرینه تای‌ بیر مینجیقدیر. سورمه‌یی بیر زمینده آچیق ماوی رنگین اورتاسیندا قاپ‌قارا بیر گؤزبه‌به‌یی. اسکی گؤز نظر مینجیقلاریمیز دلیک‌لی داشلارکیمی، اورتاسی دلیک، یاشیل یا ماوی رنگده اولاردیلار. ایندیسه گؤزنظرلریمیزین اولگوسونو ده قونشو اؤلکه‌دن کوْپی ائلیریک.
دوعا باغلیسینی تبریزین مدرن بیرخیابانیندا تاپدیغیم گ…

Read more

دنیز ایشچی له سولدوزون

April 12, 2017

دنیز ایشچی له سولدوزون

اولدوزلاری کیتابی ایچون دانیشیق.

ايلك اول دنيز ايشچى نى اوز آغزينيزدان بيزه و اوخويانلارا تانديرين زحمت اولماسا؟

اجازه وئرسز؛ اولّجه سیزدن تشکز ایله یم بو فرصتی فراهم ایله دیغیز اوچون.منیم قلم آدیم "دنیز ایشچی" دیر و اگر اختیاریم اوز الیمده اولسایدی؛ دوغوم آدیمی دا دنیز ایشچی قویاردیم. آنامین دئدیغینه گوره من باهارین اوچونجو آینین اون بئشینده مین اوچ یوز اوتوز بئش ایلینده سولدوز محاليندا دا دنیایا گوز آچميشام.  بیزیم ائویمیز ایکی اطاق بیر قهوه خانایدی و بو ایکی اطاقین بیریسی قوناق اطاقی سایلاردی. بیزیم هامیمیز نئچه قارداش و نئچه باجی بیر اطاقدا یاشیاردیخ. من اوبیری باجی و قارداش لاریم چوخو کمین او ائوده دوغولوب و دنیایا گلدیم.

منیم آتام، بیر ایشچی اولاراخ اونا بونا ایشله یردى، او وارلی اکینچی لره ايشچيليق ایله ردی. من دوغولدوغوم دان سونرا آتام داها ترقّی ائليب و  بیر باقّال توکانی آچاراخ، اکینچی كندلى لرله پایاپای معامله شکلینده بازارلیغا باشلامیشدی. اما آنام کی بيزلردن چوخ ايلگى لَنيردى، سولودوزون بیر تانینمیش اکینچی عا…

Read more

ارغوان

March 12, 2017

ارغوان / هوشنگ ابتهاج سایه

چئویرن: رقیه کبیری

 


 ارغوان: هوشنگ ابتهاج سایه

چئویرن: رقیه کبیری

ارغوان

بوداغی اوزاق دوشموش قانداشیم ارغوان
بویون گؤیون‌هانسی رنگه چالیر؟
هاوا گونشدیر؟ یوخسا توتقوندور هله؟
من دونیادان قیراق بیر بوجاقدا
نه گونش باشیما ساچیر
نه باهاردان خبریم وار
گؤردویوم، دیواردیر
آه بو قارا قاتی ائله یاخیندیرکی سینه‌مدن نفس آلدیغیمدا
گئری قایتاریر نفسیمی
یول ائله قاپالیدیر کی قانادلانان باخیشیم بیر آددیملیغیمدا قالیر
دردلی بیر چیراغین کور ایشیغی، قیرقارانلیق گئجه‌نین ناغیلچی‌سیدیر
هاوا دا بوردا دوستاقدیر نفسیم توتولور
بوردا هر نه منیم‌له وار، رنگی- روخو سولوب
گونش بئله بو داخمانین اونودولموش حالینا گؤز اوجویلا گؤز آتماییب
سویوق نفسیندن شام‌لار بئله سؤنوب بو اونودولموش بوجاقدا
یادداشیمدا الوان بیر خاطیره آغلاماغا هوس‌لندیریر منی
اوردادیر ارغوانیم
یالنیزدیر ارغوانیم

Read more

blog post

February 18, 2017

كوچه لرده آدام يانير.

 

آخشام تئز ياتماليام، چونكى صاباح لار بنزين سيراسى اوزون اولور و بى واقتا قالديغيم زامان سيرادا قاليب و وقتينده ايشه باشليا بيلميرم! آخى بوگونلر ماشيندا ميوه ساتانلارين سايى سى آرتيب و صاباح لارى ياخچى يئر توتا بيلمه سم، ساتيشيم آز اولور و ميوه لر اوزون سوره ماشين اوستونده قالسا خراب اولارلار. داشقادا يا آرابادا ميوه ساتماق ايشى ده ريقابتلى اولوب، هامى منيم كيمى كَندلره َ گَلديغى سوسوزلوخ و قورولوق ندنى له شهره كوچوب و شهردهَ ده ياشاماغا لازيم اولان سواد و باجاريغى اولماديغيندان، يا داشقا و ماشيندا منيم كيمى ميوه ساتيب و چَرچيليغ ائلير و يادا آرادا- سيرادا ساختمان فهله ليغينه باخيرلار. بودا بيزيم بير بدبخت ليغيميزلردن دير، كَنده آزدان چوخدان حيوان ساخلاماخ و اكينجى ليق دن باشيميزى ساخلارديق اما گلديلَر دئديلر كى چاى لارا باراج( سد) وؤروروق كى محصول لار چوخالسين، بير ايكى ايل ده محصول لار چوخالدى، اما اوبيرسى يانداندا اورمو گولو قورويوب و گول ده اولان دوزلارى ئيل گوجوله اَكين يئرلرينه داغيليب و اَكين يئرلري و قينديرغالارى (مرتع) محو ائله دى. بير ايكى ايل "اولوب – قالانلاريميزى" ساتيب ئيديخ، دئديخ دوَزلر. دولت ده هر گون بير وعده وئريردى كى دوزله جخ، اما سونرا باخديق كى يوخ بونلاردان له له يه چورك چيخماز و بيزده او بيرى لر كيمى شهره كوچمه لييْق. شهره كوچمك ده هاساد دئيل، بير عمر كنده اوز اَليميز اوز باشيميز اولوب، آز تاپميشيق آز يئميشيق و چوخ تاپيب چوخ يئميشيق. اينديده مجبور شهرده بير تيكه چورك ايچون هر گون جانيميزلا موجاديله وئرمه لييْق. اول ايسته ديم تهرانا گئده م، اما سونرا فرزانه له مصلحت له شندن سونرا بو قرارا گلديق كى اورميه …

Read more

۲۹ بهمن؛ تبریز نغمه‌لی سطیرلر

February 13, 2017

۲۹ بهمن؛ تبریز نغمه‌لی سطیرلر

ائلدار موغانلی

آذربایجان خالقی‌نین ایران تاریخینده قویدوغو قهرمانلیق ایزلری خالقلارین یادداشیندان پوزولماز ایزلر اولوبدور. آذربایجانین کئچمیش یوزایللیک ایران سیاسی، اجتماعی تاریخینده اونودولماز رولو اولوب و بیر سیرا تاریخی حادثه‌لرده اوینادیغی رول اعتباریله بوتون شرق اؤلکه‌لرینه اؤرنک کیمی اؤزون تانیتدیریبدیر.

معاصر تاریخیمیزده شرف گونشی کیمی پارلایان بؤیوک اجتماعی و سیاسی دگیشیک‌لیک‌لر، آذربایجان خالقی‌نین و ائله‌جه‌ده قهرمان تبریزین آدی‌لا باغلی‌دیر. مشروطه حرکاتی، شیخ محمد خیابانی نهضتی، ۲۱ آذرده یارانان ملی- دموکراتیک قورولوش، ۲۹ بهمن حماسه‌سی و ۲۲ بهمن انقلابی کیمی اجتماعی سیاسی حرکتلرین اوزه‌رینده قویودوغو تعیین ائدیجی ایزلر اوچون، آذربایجان خالقی و قهرمان تبریز، ابدی‌لیک ملی غرور حیسی کئچیره بیلر.

۱۳۵۶نجی ایل بهمن آیی‌نین ۲۹نجی گونو آذربایجانلی‌لارین ظولم و شاهلیق استبدادی علیهینه گؤ…

Read more

محكمه

November 1, 2016

محكمه

اوختايين آدينى دوستاق بلندگوسوندان چاغيرديلار،سون محكمه واريدير دئديلر، سويوخ قانلى پالتارلارين گئيب و قاپيدا گوزله ديغى مامورلا يولا دوشدو، آستانادان ديشارى يا چيخينجا بير دوروخدو و گونشه باخيب و سونرا باشين آشاغى يا ساليب يولا دوشدوب آرابايا مينيب محكمه يه سارى يولا دوشدولر.

يولدا مامور سورجويه دئردى بو سون محكمه سى دير، سانيرام دا بونون دا شريندن قورتولاريق بو تئزليخدا. شوفر دئدى يانى بو دا حاجى يولچودور؟ مامور برَكدن قهقه چكيب و اَللرين ديزلرينه چالاراق دئدى: حاجى بيز چوخلارين يولا سالميشيق گئديب، بودا بيرى.

شوفر او حالدا كى آرابانين داليندا هوبانيب توشوردو اوزون مأمورا سارى توتوب دئدى: محبت ائليه م بيله سينه، چاى وئرم يازيخ دير، نه اولورسا اينسان خوش خاطيره لرله آيريلسا ياخچى دير. بير ده بلكه وصيت زاد ائلدى و بير ايشى زادى اولسا تاپشيردى بيله ميزه اونودا گوره ريخ، نه اولسا قولون سينيغى بوينونون دور. مثلاً گوزل خانيمى وار ائشيتميشم و يا گوزل بالاجا قيزى وار كى بويودوغو زامان بيزه يئتيشه بيلر! …

Read more

«ساهر»ین حیاتینا اؤتری بیر باخیش

October 29, 2016

«ساهر»ین حیاتینا اؤتری بیر باخیش

علی آغ گونئیلی

اؤلکه‌میزین معاصیر شعرینده، داها دوغروسو فارس و آذربایجان دیللرینده یارانان یئنی مضمونلو شعرین یارانماسی، یاییلماسی ساحه‌سینده، حبیب ساهرین بؤیوک و ده‌یرلی امه‌یی اولموشدور. ساهر،‌ ایراندا، یئنی شعرین آتشین مودافیعه‌چیسی،‌ انقلابچی، ادیب و شاعر میرزا تقی‌خان رفعتین تاثیری آلتیندا اولور و شعر ساحه‌سینده، اونون، یئنیلی‌یه دوغرو آتدیغی آددیم لاری دا، اوستادی رفعتین زکاسی‌نین ‌ایشیغیندا اوز وئریر.

ساهر ‌ایلک اؤنجه اؤز اوستادی رفعتین واسیطه‌سی‌ایله و سونرا دا استانبول دا تحصیل آلدیغی زامان تورکیه‌نین قاباقجیل شعری‌نین عنعنه‌لرینی دریندن اؤیره‌نیر و عینی زامان دا فرانسه ادبیاتی‌نین یئنی شعری‌ایله دریندن تانیش اولوب و اؤزو اوچون یئنی پوئتیک اوسلوبو یارادا بیلمیشدی. ‌

ایلکین یارادیجیلیقلاریندا، رومانتیک مئیلی ساهرده گوجلو اولسادا، آنجاق گئت به گئت او رومانتیک عالمیندن آیریلاراق «آتینی مینیب گونش پارل…

Read more

حسن ریاضی«ایلدیریم»لا دانیشیق؛

September 24, 2016

حسن ریاضی«ایلدیریم»لا دانیشیق؛

(سونونجو بؤلوم)

س- مودئرن ادبیات دئدیییمیز بیر چوخ اؤزل‌لیک‌لرله کلاسیک ادبیاتدان فرقله‌نیر. بو هم فورم باخیمیندان اولور، همی ده مضمون باخیمیندان. بونلارین آراسیندا اولان ده‌ییشیکلیک‌لر نلردیر؟ بونون یارانماسیندا تأثیر قویان پارامئترلر نه‌لر اولموش؟

ج- دیل و ایفاده یئنی‌لییی، کلی‌لیکدن جزئیلییه دوغرو یؤنلمک‌دیر. جزئی و تفرعاتلا اوغراشماق؛ چوخ سسلی‌لیک و پلورالیسم تحلیلین ایلکین مرحله‌‌لریندن -یعنی تشبیه و استعاره‌دن- کئچیب، یئنی مجاز‌لار سیستئمی یاراتماق؛ ساده و سورتولموش، خابی گئتمیش ایفاده‌لردن اوزاقلاشیب، یئنی سؤز، یئنی ایفاده تاپماق؛ خالق دیلی‌نین درینلیک‌لرینده یئنی سؤزلر، سؤز بیرلشمه‌لری، ایفاده‌ یؤنلری تاپماق و اونلاری شعرده ایشلتمک؛ باشقا صنعت ساحه‌‌‌لری‌نین ایمکانلاریندان او جومله‌دن: ‌سینما، تئاتر، رساملیق، موسیقی و حئکایچیلیک صنعت‌‌لریندن یارادیجی صورتده فایدالانماق‌لا یئنی تیپلی اثرلر اورتایا چیخارماق؛ ادبی – بدیعی اثری ایستر فورما، ایسترسه ده مضمون باخیمیندان یئرسیز بزک –دوزکدن تمیزله‌مک؛ یئنی – یئنی اوفوقلر سوراغیندا اولاراق آختارماق، آختارماق و یئنهده آختارماق. …

Read more

حسن ریاضی«ایلدیریم»لا دانیشیق؛

September 21, 2016

حسن ریاضی«ایلدیریم»لا دانیشیق؛

(ایکینجی بؤلوم)

س- بعضی‌لری غربه و اونون یارادیجیلیغینا منفی گؤز‌له باخیرلار. ‌سیز نئجه باخیرسینیز؟ غرب و اونون یارادیجیلیقلاریندان بو گون نئجه یارارلانمالی‌ییق؟

ج- بو دانیلماز بیر حقیقتدیرکی غرب اؤلکه‌لری آیدینلانما دؤوروندن بویانا فیکیر، تئکنیک، ‌سیاست، فلسفه و نیظامی قووه باخیمیندان دونیایا حؤکمرانلیق ائدیرلر. بو، گون کیمی آیدین و دانیلمازدیر. غربین شرق عالمینه بؤیوک تاثیری اولموشدور و بو تاثیر، چوخ ساحه‌‌لرده موثبت اولموشدور. شرق عالمی بیر نئچه عصر‌دیر کی غربین تاثیری آلتیندا قالمیش و غربین گئتدییی مدنیت یولویلا آددیملاماغا جهد گؤسترمیشدیر؛ آنجاق بو تاثیرین موثبت و منفی یؤنلری واردیر. موثبت تاثیری پلورالیسم دوشونجه‌لری، مودئرنلشمه و اینسان حقوقلاری و… بو کیمی ساحه‌‌لر، منفی تاثیری ایسه یئرلی‌لر یا خود آسیلی حاکمیت‌لرین جامعه‌‌لری مودئرنلشدیرمک عوضینه بیر باشا غربلشدیرمه‌یه ساری یؤنلتمه‌سی؛ نیظامیچیلیک؛ میللی وارلیقلارین دانیلماسی، یئرلی ده‌یرلرین خصوصیله مدنی و اجتماعی ده‌یرلرین قصدا پوزولماسی و بو کیمی منفی تاثیرلر اولموشدور؛ …

Read more

حسن ریاضی«ایلدیریم»لا دانیشیق؛

September 20, 2016

حسن ریاضی«ایلدیریم»لا دانیشیق؛

(بیرینجی بؤلوم)

ایضاح:

سون واختلار «مدرنیزمین چاغداشلیغی» باشلیقی آلتیندا یاییلان کیتاب بیر نئچه دانیشیقلا برابر مدرنیزمین مختلف قاتلاری باره ده یازیلان مقاله‌لری ده اؤزونده یئرلشدیریر. تبریزین طب علملری دانشگاهی‌نین نظری آلتیندا یاییلان تورکجه- فارسجا «سارای» درگیسی‌نین بو اؤزل نشری «افشین شهبازی»نین امه‌یی سایه‌سینده ۳۰۲ صحیفه ده ایشیق اوزو گؤروبدور. کیتابا داخیل ائدیلن دانیشیقلار آراسیندا « ادبیات جامعه‌نین، تنقیدایسه ادبیاتین ایچ آیناسی‌دیر» عنوانلی دانیشیق ایستر حجم (۵۵ صحیفه)، ایسترسه‌ده دانیشیقدا ایره‌لی سورولن فیکیر اعتباریله خصوصی یئر توتور. افشین شهبازی بو دانیشیغی تانینمیش آذربایجان شاعری و «ایشیق» سایتی‌نین امکداشی حسن ریاضی(ایلدیریم)لا آپاریبدیر. افشین شهبازی دانیشیقدان اؤنجه بئله یازیر:

«حسن ریاضی(ایلدیریم) ۱۳۳۷جی ایلین بهمن آییندا آنادان اولموشدور. ۱۵ یاشیندان ادبیات، اؤزللیکله آذربایجان…

Read more

حاج آقا گلابی ...

June 24, 2016

"حاج آقا گلابى" و "خودان شرابى"

 حاج آقا گلابى سولدوزن اسكى موللالاريندان دير، اونون آتاسى دا سولدوزون كندلرينده مولاليخخ ائديب و ايندى اونون ٥٠ ياشى وار و آتاسينين يولون ايدامه وئرير. او خالقين ايچينده درين سايغى و احتراما صاحيب دير. اونا باخماياراق كى حكومت مولالارين اَلينه توشوب، اما او هئچ زامان قدرته ياخينلاشميب و هر زامان موللالار ياراتديغى ظولوم و عدالتسيزليغين قاباغيندا دوروب و يا اَن آزى هئچ بير ايش گورمه سه ده، حاكيم لرين ظولوم و ياراتديغى جنايتلره اَلين باتيرمييب و بودا خالقين ايچين ده اونا درين سايغى و محبتَه سبب اولوب دور. حاج آقا گلابى نين ظنينه گوره امام زمان ظهوروندان سونرا ايسلامى حكومت قورولا بيلر، نَدَن كى او دئير موللادا بير شخص اولاراق حاكميته اَل تاپسا گناه و معصيت و ظولوم ائليه بيلر و اونون ظنينه گوره اگر موللالار حكومت ائليب و اونلارين حكومتى اينسانليغ مقدوريتينه گوره آخساقليقلاردان برابر اولسا، بو سونوندا خالقى ايسلام دان زده ائليه بيلر. ائله بونا گوره او بيرى موللالارى سولدوز خالقى او قدر سئومَز و چوخلو ياس و دويون مجليس لره حاج آقا گلابى نى آپاريلار. دكتر احمدى ده سولدوزون سوادلى و دردلرينه يانان اينسانلاردان دير كى حياتى بويو حاكميتين ظولمونه قارشى ميلتين يانيندا اولوب دور و بو سبب اولوب كى ائنورسيته ده ايشين اَلدَن وئرسين و حياتين اويرنجى لره اوزل درس وئرمك دن كئچينديرسين، اونون بو اخلاق و رفتارلاري سبب اولوب كى ميلتين و اوزليخله گنج لرين ايچينده چوخ يوكسك سايغيا صاحيب اولسون. اونون بو گون اوغلونون تويودور و او حاج آقا گلابى نى چاغيريب كى "بى دن – گلينين" صيغه سين اوخوسون. ياى اولدوغو ايچون حياطا ميز و صندل دوشويوبلر و قون…

Read more

برتولت برشت

June 1, 2016

برتولت برشت:

آلچا آغاجى

كيمسه ايناناميوركوچوكلوغونه گوره،

حياطداكى آلچا آغاجينا،

چئوره سينده كى چپرلره گوره،

كيمسه اونا توخوناميور.

كيچيك آغاج بويومك ايستير،

اما او آز گونش آلير،

كيمسه اونان دانيشمير،

كوچوك آغاج بويومَك ايستير.

كيمسه اونون آلچا آغاجى اولدوغونا اينان مير،

چونكى اوندا بئله بير دنه ده اولسون آلچا يوخ،

اما سونوندا او آلچا آغاجى دير،

ياپراق لاريندان بونو دييه بيلرسن.

 

سورغو.

ياز منه گئيديغينى، جانينى قيزديرير؟

نجور اوزانيرسان، يومشاق يئرده اوزانيرسان؟

نجور گوزوكدوغونو ياز منه، قاباخلاركى كيمى گوزوكورسن؟

گونلونون نه ايسته ديغين ياز منه، منيم قولاريمى ايستير؟

ناسيل گوزوكدوغونو ياز منه، آريخلايبسان؟

نه گوردوغونو ياز منه، يتَرينجه جسارتين وار؟

ياز منه نه وار نه يوخ، ياخچى سان؟

كيمى دوشوندوغونو ياز منه، او منم؟

يالنيز من سورغولاريمى وئريب ،

و جواب لارى نجور يئره…

Read more

غلامحسین

October 8, 2015

غلامحسین

کوچوک حیکایه

بوگون صف باشيندا مديريميز،آقاى مسعودى هر زامانين خلافينا گوره بيراز خوش اخلاق و موتلو گوزه گليردى.نرمال حالدا آقاى مسعودى چوخ بداخلاق و اونان آرتيق بير عصبى كاراكتره ماليك دير.اَلبته الينده كى آغاجى(شوككه)بالديرلارينا چيرپا چيرپا بير خوش لحنينن دئدى:

-«عزيز اوشاقلار اوجور كى بيليرسيز قيش گلير،باخساز قيريخ شيشه لر واريميزدى كى كلاس لارى داها سويوخ ائلير،نفتيميز يوخدور،بعضى بخارى لرين تعميره احتياجى وار!بو نقصانلارين قاباغيندا و بو سويوخ قيشين قاباغيندا كى سيز عزيزلريميزين تحصيلينه مانع اولور،پولوموزدا يوخدور.بلكه سيز بونلارى بيلمه غه گره ك يوخ اما عزيز دولتيميز وزارتخانايا دئيب-وزارتخانا اداره كل لا دئيب و اداره كل بيزيم اداره يه دئيب و بيزيم ايداره ده بيزه دئيب كى عزيز اويرنجى لر و فداكار ميلتيميزين مالى يارديم لارينان كى هر زامان بيزيم و دولتيميز آرخاسيندا دوروبلار بو قيشى كئچيردَك.…

Read more

مشهدی الله ورئردی

April 27, 2015

«مشهدی آلله ورئردى» ، محله ميزين بقالى ایدی.

اوشاقليخ چاغلاريندا هر زامان اؤننان بير شئ آلاندا،بيراز دايانارديق يا حتى اوتورارديق كى باشیندان گئچن لردن بير حيكايت دئسين.

او قوجالينجاق،داش معدنلرينده چاليشميشدى.اؤزون ايلره يئر آلتيندا -اوستونده چاليشماق نتيجه سينده او قدر توز تورپاقا معروض قالميشدى كى سينه سى آرادان گئدميش حسابيندای ایدی. بعضى واقتلار ياريم ساعاتا ياخين اؤسگوره ردى.ايشدن توشه نده ن سونرا دا گليب بير كيچيك بقال توكانى قويموشدو کی اؤزو عائله سينين باشين ساخلاسين.

بيرگوْن ايرضايا دئديم:مشهدى آلله ورئردى نيه بيمه اؤلمويوب؟ نجور به 40 ايله ياخين معدنلرده چاليشيب،ايندى نه "بازنيشسته" ليخ حقوقو وار و نه درمان اولماغينا ساغليخ بيمه سى ؟

ايرضا گولومسويه رك دئدى:گنه سن مشهدى آلله وئردى نن دانيشماق و اؤنون ياشایئش حكايه لريندن ائشيدمك ايستيرسن.هاوا ايستى دير،گئدخ بير نوشابه يا ميوه سويو ايچيب و بو بهانه نن ده سوزو آچيب و مشد آلله وئردى اینن ده دانیشاق.…

Read more

مشروطه

June 11, 2014

 

                              مشروطه آناياساسي ايرانين دولت قورولوشوندا             

       عمله گتيرديكي ده يشيكلر حاقيندا

مشروطه حركاتينين باشلانغجينين اساس سببي ئولكه نين اجتماعي-اقتصادي و سياسي-حقوقي دورومونون زامانين طلبلرينه هيچ بير وجه ايله جواب ورمه مه سيدي.

استحصال قوه لرينين انكشاف ائتمه مه سي اجتماعي مناسبتلرين ده ايره له يشينين قارشسيني آليردي. انسان حقوقلارينين نظره آلينماماسي،اجتماعي عدالتين قورونماماسي و سائره بو كيمي عدالتسيزليكلرين اساس سببي  دولت اداره ائتمه فورماسينين گئريچيليندن خبروريردي.

ئولكه نين آغيراجتماعي-اقتصادي دورومومينللرله ايشچي قوه سيني و ايشله ين بيني ئولكه ني ترك ائتمه يه مجبوراديردي.  روسيه ده ايشله مك اوچون 1858-ده ايران-روس سرحدينده 4852 نفر انسانا پاسپورت وريلميشدي(1). اونلار عموميتله تفليسه،گنجه يه،شوشايا،باكي يا و زاقافقازييانين ديگر شهرلرينه ايشلمه يه گئديرديلر.بو آخين 19-جي عصرين آخيرلاريندا داها گئنيش وسعت آلميشدير.گوني آذربايجاندان و ئولكه نين دي…

Read more

آ مئریکا – ایران مناسبتلرینه ئوتری بیر باخیش

May 4, 2014

 

آ مئریکا – ایران مناسبتلرینه ئوتری بیر باخیش

 ( بیرینجی حیصصه) 

1850-جی ایلده آمئریکانین ایلک تجارت  گمیسی فارس کورفه زینه داخیل اولور. منطقه یه گلن ینی قوناقین گلیشیندن انگیلیسلر چوخدا ممنون دئیلدیرلر.1856-جی ایلده ایران ایله آمئریکا آراسیندا ایلک تجارت موقاویله سی باغلانیر. بو زامانلار قاجارلارچوخ احتیاطلا داورانیردیلارو  چالیشیردیلار کی باشقا بیر خاریجی قدرتین کمکی ایله  ئوزلرینی بریتانیا قارشیسیندا معیین درجه ده قوروسونلار. ایران-آمئریکاآراسینداباغلانمیش ایلک موقاویله نین گریشینده بئله یازیلردی : قاجارلار ئوز دنیزلرینی دوشمنلردن قوروماق نامینه بو موقاویله نی امضألایرلار. ایلک تجارت موقاویله سینین آردی ایله دین و مدنیت سیاستینی ده چوخ اینجه لیکله یوروتمه یه   چالیشیرلارو بوسیاستی  آذربایجاندان یوخلاماغا باشلایرلار. اورمیه ده دین مبلیغ لری و کشیشلرین نماینده لری  مکتبلر دائر ادیر و رسمی صورتده فعالییته باشلایرلار. سونرالار همداندا،تبریزده وتهراندا همن مکتبلرین  ئوزه کلرینی دائر ادیرلر. تاسفله بعضی موسلمانلارمسئله نین آردینا وارمادان ئوز دینلرینی ده یشیب خریستین( مسیحی) دینینی قبول ادیرلر، آمما چوخدا مسئله نین اوستوندن کئچمه دن عموم موسلامانلارین  اعترازی ایله ئوزله شیب و همن مکتبلرین فعالییتینه سون قویولور.…

Read more

چوخ ملتلی ایران ئولکه سینده ...

April 14, 2014

چوخ ملتلی ایران ئولکه سینده دولتچیلیک و دمکراسی پروبلمی

(استبداددان دمکراسی یه کچید مرحله سی)

ایران اراضیسینده قورولموش دولتلر دنیانین گوج و مدنیت مرکزلریندن اولوبدور. بیر نچه عصردیر کی، بورا دنیانین آپاریجی گوجلرینین دقتینده دیر. بیر زمانلار ایراندان قات – قات ضعیف اولان دولتلر بو گون اقتصادی – سیاسی و تکنولوژی باخیمدان خیلی گوجلنمیشدیر. اما قدیم دولتلردن بیری اولماسینا باخمایاراق ایران چاغداشلاشا بیلمیر. هرچند مقصدیمیز بو سببلره جواب تاپماق دئیل .شاهلیق اوصول اداره اتمه فورماسیندان تئوکراتیک رژیمه کچمک ئولکه نین چاغداشلاشماسینی داها دا انگلله دی. حاضیرکی ایداره اتمه فورماسی ایرانی اورتا عصرلر دورونه سوروکله دی. اگر محمد رضا شاه دورونده ئولکه اقتصادیاتینا اساسأ اجنبی شرکتلری نظارت ایدیردیلرسه، ایندیکی حاکمیت دورونده ایسه رژیمه مخصوص شرکتلر و اونلارین اقتصادی منفعتلرینی تأمین ایدن سیستم یاراتدیلار. مسئلأ «جهاد - سازندگی»، «بونیادی مستضفان» و سایر. بئله قوروملار وئرگیدن آزاددیرلار. بو تشکیلاتلار یوخسوللارین وارلانماسی مقصدینه خدمت ایتمه لی ایدیلر. اما حاکمیتده کیلر بوندان ئوزلری وارلاندیلار و نتیجه ده یوخسوللار داها دا یوخسوللاشدی. اسلام انقلابی اساسأ، انقلابین باشقا موسلمان ئولکه لرینه اخراجی اقتصادیاتا بویوک ضربه ووردو. ئولکه اقتصادیاتینی برباد وضیعته  سالماقلا یاناشی، اونون مدنیتینه ده بویوک ضربه ووردولار. «مدنی انقلاب» آدی آلتیندا آیت الله خمینینین ساغلیغیندا ئولکه ده کی عالی علم اوجاغلاری (دانشکده لر و دانشگاه لار) ایکی ایل قاپالی قالدی. نتیجه ده ١٦٥٠٠ اویرنجی و معلم تدریسدن کنارلاشدیریلدی. بود…

Read more

اوﺧﺸﺎر ﻃﺎﻟﻌﻠﯽ اﻧﺴﺎﻧﻼر

March 30, 2014


ا
وﺧﺸﺎر ﻃﺎﻟﻌﻠﯽ اﻧﺴﺎﻧﻼر

(آﺳﺘﺎرانین ﻟﻮﻧﺪی ول ﮐﻨﺪﯾﻨﺪه اﺣﻤﺪ ﺑﮓ ﺷﯿﺒﺎﻧﯽ و ﻣﻐﺎﻧﺪا ﯾﺪاﷲ ﺧﺎن ﺣﺴﯿﻨﯽ )

احمد بگ شیبانی و اونو عائله سی

یدالله خان و اونون عائله سی

 

ﻋﺰﻣﮑﺎرﻟﯿﻖ و ﻓﻮرﻣﺎﺟﺎ ﻣﻠﯽ ﺣﻘﯿﻘﺘﺪه ﺑﻮﺗﻮن اﯾﺮان ﺧﻠﻘﻠﺮی ﻧﯿﻦ زﺣﻤﺘﮑﺶ ﮐﺘﻠﮫ ﺳﯽ ﻧﯿﻦ ﻣﻨﺎﻓﻌﯽ ﻧﯽ ﺗﻤﺜﯿﻞ اﯾﺪن ﻣﻠﯽ دﻣﻮﮐﺮاﺗﯿﮏ ﺗﺎرﯾﺨﯿﻤﯿﺰده (١٩٤٦-١٩٤٥- ﻧﺠﯽ اﯾﻠﻠﺮ) ﻣﺸﮭﻮر ١٢ ﺷﮭﺮﯾﻮر (١٣٢٤) ﺧﻠﻘﮫ ﻣﺮاﺟﻌﺖ ﮐﯿﻤﯽ داﺧﻞ اوﻻن ﺳﻨﺪﯾﻦ ﭼﻮخاھﻤﯿﺘﻠﯽ و ﭼﻮخ دﮔﺮﻟﯽ اوﻟﻤﺎﺳﯽ ﻧﯿﻦ او دورﯾﻦ ﻣﻄﺒﻮﻋﺎﺗﯿﻨﺪا و ﺗﺎﻧﯿﻨﻤﯿﺶ ﺷﺨﺼﯿﺘﻠﺮﯾﻦ دﯾﺪﯾﮑﻠﺮی ﺳﻮزﻟﺮده آﯾﺪﯾﻦ ﮔﻮرﻣﮏ اوﻻر. ١٢ﺷﮭﺮﯾﻮر اﻋﻼﻣﯿﮫ ﺳﯽ ﻧﯿﻦ ﺋﻮﻟﮑﮫ داﺧﯿﻠﯿﻨﺪه ﯾﺎﯾﯿﻼن ﮔﻮﻧﺪن آذرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﻠﯽ وﻃﻦ ﭘﺮورﻟﺮ ﻃﺮﻓﯿﻨﺪن ﻧﺠﮫ ﺣﺮارﺗﻠﮫ و ﺳﻮﯾﻨﺠﻠﮫ ﻗﺎرﺷﯿﻼدﯾﻘﻼری ﮔﻮزوﻣﻮن ﻗﺎﺑﺎﻗﯿﻨﺪادﯾﺮ. ﯾﻮ ﺳﻮﯾﻨﺞ و ﺣﺮارت آذرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﯿﻦ ﻣﺨﺘﺎف ﺑﻮﻟﮕﮫ ﻟﺮﯾﻨﺪه ﯾﺎﺷﺎﯾﺎن و ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻃﺒﻘﮫ ﻟﺮﯾﻨﺪن اوﻻن - ﭘﺸﮫ ﺻﺎﺣﺒﻠﺮﯾﻨﺪن، ﻓﻌﻠﮫ، ﮐﻨﺪﻟﯿﻠﺮدن، ﺗﺎﺟﺮ و ﻣﻠﮑﺪارﻻردان، ﺿﯿﺎﻟﯽ ﺑﮓ و ﺧﺎﻧﻼردان، روﺣﺎﻧﯽ ﻟﺮدن ﻣﺮﮐﺰه و ﻣﻄﺒﻮﻋﺎﺗﺎ ﮔﻠﻦ ﭼﻮخ ﺳﺎﯾﻠﯽ ﺗﻠﮫ ﻗﺮاف و ﻣﮑﺘﻮﺑﻼردا داھﺎ آﯾﺪﯾﻦ ﮔﻮرﻣﮏ اوﻻر. اوزون اﯾﻠﻠﺮ آرزوﺳﯿﻨﺪا اوﻻن و ﺑﻮ ﻓﺮﺻﺘﺪن اﺳﺘﻔﺎده اﯾﺪن ﻣﻐﺎﻧﯿﻦ آرازﺑﺎﺳﺎر ﺑﻮﻟﮕﮫ ﺳﯽ ﻧﯿﻦ ﮔﻮﻣﻮش ﭼﯿﻠﯽ ﮐﻨﺪی ﻧﯿﻦ ﺻﺎﺣﺒﯽ و ١٣٠٤ – ﻧﺠﯽ اﯾﻠﺪه اﺋﻠﮫ ﺑﻮ ﮐﻨﺪه دﻧﯿﺎﯾﮫ ﮔﻮز آﭼﺎن ﯾﺪاﷲ ﺧﺎن ﺣﺴﻨﯽ ﻋﺰﯾﺰﺧﺎن اوﻏﻠﯽ اردﺑﯿﻞ ﺷﮭﺮﯾﻨﺪه ﻧﺸﺮ اﯾﺪﯾﻠﻦ «ﺟﻮدت » روزﻧﺎﻣﮫ ﺳﯿﻨﺪه ﭼﯿﺨﺎن (١٣٢٤) ﻣﮑﺘﻮﺑﯿﻨﺪا دﯾﯿﺮﮐﯽ ﻣﻦ ﺑﻮﺗﻮن داﺷﯿﻨﺎن و داﺷﯿﻨﻤﺎز اﻣﻼﮐﯿﻤﯿﻦ رﻋﯿﺘﯿﻢ آراﺳﯿﻨﺪا ﭘﺎﯾﻼﻧﻤﺎﺳﯽ ﻧﯽ اﯾﺴﺘﯿﯿﺮم. ﯾﻮز ھﮑﺘﺎرﻻ اﮐﯿﻨﮫ ﯾﺎراﻟﯽ و ﯾﻮز ھﮑﺘﺎرﻻر اوﺗﻼق (ﻣﺎل- ﻗﺎراﻧﯿﻦ اوﻟﻤﺎﺳﯽ) ﺗﻮرﭘﺎق، آت اﯾﻠﺨﯿﺴﯽ، ﻗﻮﯾﻮن ﺳﻮروﺳﯽ و ﭼﻮخ ﺳﺎ…

Read more

فرحناز شیبانی

March 10, 2014

 

وطن حصرتی

وطندن آیری دوشموش قریبلره،

 خصوصأ آتام احمد شیبانیه اتحاف ائدیرم

 

وطندن اوزاقدا یاشاییریق بیز،

حصرتدن آلیشیر، یانیر قلبیمیز.

گرکدیر هر کسده اولسون لیاقت،

وطنه محبت، تورپاغا حرمت.

***

وطن، وطن دئیر دیلیم هر زمان،

آیریلیق ئولومدن بئتر درد ایمیش.

خیالا دالاراق دوشونورم من،

تانرینین قیسمتی ندن بئلیمیش؟

***

وطن تورپاغینا، داشینا قوربان

قارلی داغلارینین باشینا قوربان،

سنینله باغلیدیر خاطره لریم،

اوشاقلیق ایللریم، گنجلیک ایللریم.

***

گزیب تورپاغینی کاش قاریش – قاریش،

چبخایدیم سیرینه بیر سییاح کیمی،

اونوتمارام سنی هئچ وقت، هئچ زمان

وطنه لایقلی بیر ائولاد کیمی.

***

سما اوسته اوچان بیر قوش اولایدیم،

حرلنیب باشینا دوره وورایدیم،

سن ایسه لقمان اولوب، بیر تبیب اولوب،

یارالی قلبیمیزه ملحم قویایدین.

***

او تایدان آنالارین آح – ناله سی،

قریب بالاسینا چاتماییر سسی.

بو تایدا قریبلر وئریب باش – باشا،

سو…

Read more