header photo

Meqaleler

آتام

آتام / سعید موغانلی

آتام
سعید موغانلی

آنام سانجی چکنده اؤلمه‌میشدی بیردن
ایندی آتام اوچ وعده اؤلور چؤره‌ک یئرنه
آتام شوکور ایچینده
ساری تئللی بوغدالاریمیزدا
آتام گؤی آتلی سولطان
او قده‌ر آج قالدی کانسئر بو شالدیلدی معده‌سینه
او قده‌ر دؤیوشدو عراق ساواشیندا
حاجی‌لار بورجا دوشوب مشهده گئتدی
لندنه اوچدو
او قده‌ر اوتاندیردی شلمچه‌نی
برادر آغا ساری قوچلاریمیزی
قوربان دوغرادی
او قده‌ر دؤیوشدو
هئچ کیم قورخوسوندان سالام وئرمه‌دی سرطانا
چاراسیز گئجه نامازی قیلدی
چاراسیز زنگ آچدی سردارا
سلام آقای رئیس
سلام آقای همسنگر
سیزین خسته‌خانادا معده آغریسینا
نه قده‌ر روشوه وئرمه‌لییم
معده‌مه پاتک ووروبلار قوربان
صداما گوجوم چاتیردی سرطانا یوخ
مکتوب یازدی آتام
سلام آقای میلیاردر
سلام آقای همسنگر
سلام حضرت اجل اکرم افخم
کارخانازدا نگهبان ایسته‌میرسیز
باقی بقای حضرت عالی
آتیمیزی ایتیمیزی داریخما بوغدو…

Read more

تبریز طلبه‌لری آراسیندا اجتماعی تعهدین دورومو

تبریز طلبه‌لری آراسیندا اجتماعی تعهدین دورومو

سحر قیاسی

تبریز طلبه‌لری آراسیندا اجتماعی تعهدین دورومو
(بیر آراشدیرمانین قیسا نتیجه‌سی)
سحر قیاسی

اؤن‌سؤز
اینسان داورانیش‌لاری اوزره تدقیق و بو داورانیش‌لاری گوجلندیریب یاخود ده‌ییشیلمه‌سینه سبب اولان فاکت‌لاری تانیماق، اینسان داورانیش‌لاری اوزره تدقیق آپاران آراشدیرماجی‌لاری دوشوندورن موضوع‌لاردان بیری‌دیر. بو تدقیق‌لرین نتیجه‌لری ایسه اینسان داورانیش‌لاری‌نین خصوصی بیر یؤنده ثابیت قالماسی یا ده‌ییشیلمه‌سینی ایسته‌ین شخص‌لرین طرفیندن ماراق‌لا قارشیلانیبدیر. پیسیخولوژی، اجتماعی پیسیخولوژی و خصوصی ایله سوسیولوژی متخصصوص‌لری‌نین دقتینی چکن قاورام‌لاردان بیری «تعهد» (commitement) موضوعسو‌دور.
شوبهه‌سیز اجتماعی بیر سیستئمین اجزاسی‌نین‌هارمونیاسی آنلامیندا اولان اجتماعی انتظام، ایده‌ال بیر جمعیتین اهمیتلی خصوصیتلریندن‌دیر. تعهدایسه هر جمعیتده اهمیتلی رول اوینایان و دیگر مسئله‌لرین یارانماسینا سبب اولان بیرلیک، انتظام و تانینمیش پرنسیپ‌لری یارادان بیر فاک…

Read more

ای وارلیلار!

            غلامرضا مجد فر 

ای وارلیلار!

ای وارلیلارا صفالی بایرام

یوْخسوللارا درد و قان اوْروجلوق

اَل ساخلا، بیر‌آز یاواش- یاواش گل

مکث ائیله، بیرآن دایان اوْروجلوق

دوْخسان تومنه دوْنان یئرآلما

پوُل چاتمیری، یوْخ آلان اوْروجلوق

رحمت آیی کیم دئییر بوُ آیه

قیپچان، دابیر آز اوُتان اوْروجلوق

چیلپاقدی اوُشاغی کارمندین

تاپمیر آلا بیر توُمان، اوْروجلوق

خلق آت‌ کی دگیل، قاطیر دگیل کی

یوْنجایله یئیه سامان، اوْروجلوق

قیلچیقلی خمیر، یاوان چؤره‌کله

احمقدی اوْروج توُتان اوْروجلوق

قوْرخوم بوُ دوُ بوْش قالا مچیدلر

چوْخ آزدی ناماز قیلان، اوْروجلوق

از بس کی کلک ساتیبدی زاهید

هر یئرده دئییب یالان، اوْروجلوق

چوْخ سؤزلرینی اینانمیرام من

سن سئوسن اگر، اینان اوْروجلوق

دادمیر اَتی ایللریله فعله

بیر عده تیخیر کالان، اوْروجلوق

کیمدیر بوُ فقیر-‌ ‌ي بی‌نوانین

احوالینه بیر یانان، اوْروجلوق…

Read more

بیر قادیندان، بوتون قادینلارا!

بیر قادیندان، بوتون قادینلارا!
«ذکیه خانیم ذولفقاری»ایله دانیشیق – احد فرهمندی 

آذربایجان ادبیات دونیاسینا ماراق گؤسترن و دایانمادان چالیشان قادینلاریمیزدان بیری ده «ذکی شرفه‌لی» آدلی ایله تانینان «زکیه خانیم ذولفقاری شرف آباد»‌دیر. او ۱۳۴۱-جی ایلین سون باهاریندا، محشتم تبریز شهرینده ایشیق دونیایا گؤز آچیب، اوچ یاشینا چاتدیقدا عایله‌سیله بیرگه یام‌ـ‌یاشیل باغلار احاطه‌سینده اولان گؤزل مرند شهرینه کؤچوب، اورادا بویا-‌باشا چاتیب، همین شهرده ده تحصیل آلیب. ذکیه خانیمین آتا-‌آناسی‌نین کؤکو ورزقان شهرینین شرفه کندیندن اولسا دا، او اؤزونو بیر مرندلی بیلر. خانیم ذولفقاری آنا دیلیمیزه‌هابئله کولتورله فولکلوروموزا تام ووجودو ایله باغلی اولاراق، قادینلارین چئورسینده یازیب، یارالدیب، ترجمه‌ ائتمه‌یی اؤز بویونوندا دانیلماز بیر گؤور سانیر. او جدی شکیلده یازارلیق و چئویرمنلیگه گئج باشلاسا دا گوجلو باشلاییب. آز بیر زامان دا خانیم «فریبا وفی» و «اوریانا فالاچی‌»دان ایکی سانباللی اثری آنا دیلیمیزه ترجمه ائدیب، اوخوجو کوتله‌سی‌نین ماراغینی قازانا بیلیر. بو اثرلردن باشقا فولکلور ساحه‌سینده توپلادیغی بوللو یازیلار «آذربایجان ائل بیلیمی»نین ایچ بولتنینده زامان‌ـ زامان چاپ اولوب. ذکیه خانیمین هله ایشیق اوزو گؤرمه‌ین چوخلو یازیلاری، ترجمه‌لری وار، اوماریم یاخین گله‌جکده‌هامیسی ایشیق اوزو گؤروب ادبیات خزینه‌‌میزه‌دیرلی اثرلر آرتیریلسین. بو چالیشقان حؤرمتلی ادبیاتچی ایله یاخین گونلرده صمیمی‌دانیشیغیمیز اولدو، سایین اوخوجولاریمیزی بو مصاحبه‌نین اوخوماسینا دعوت ائدیریک…

Read more

آنا دیلیمیز

آنا دیلیمیز
حسن ریاضی (ایلدیریم)

دیل اجتماعی بیر وارلیق‌دیر. انسانلار دیل واسطه‌سی ایله بیر- بیرلرینی آنلایـیر، باشا دوشور. بو باخیمدان دیل، انسیّت واسطه‌سی، تفکر قالبی، هم ده دنیانی درک ائتمه آلتی‌دیر. باشقا بیر سؤزله دئسک، انسانلار دیل واسطه‌سی ایله دوشونور، فکر‌لرینی تجسم ائدیر و باشقالاری ایله انسیّت‌ده اولور. دئمک، دیل انسان حیاتینـین، انسان جمعیّتی‌نین هم معناسی هم ده او وارلیغین انعکاسی‌دیر.
دیل، جمعیّتین مالی‌دیر. جمعیّت یوخدورسا، دیل ده یوخدور. انسان جمعیّتی ایله دیل بیرگه یارانیب، بیرگه انکشاف ائدیب و بو گونگو وضیّعته چاتیبدیر. انسانلارین حیات طرزی، دنیا گوروشلری یالنـیز دیل واسطه‌سی ایله آیدینلاشا بیلر. دوز دئـییرلر کی، دیل جامعه‌نین گوزگوسودور. دیل ائله بیر مثل‌سیز اجتماعی حادثه‌دیر کی، انسان جمعیّتی‌نین الده اولونموش علمی‌– مدنی تجربه‌لرینی محافظه ائد‌ر‌ک، اونلاری یاشاتدیریر، انکشاف ائتدیریر. دیل واسطه‌سی ایله‌دیر کی، کئچمیش نسل‌لرین بیلیک و تجربه‌لرینی ایندیکی نسل منیمسه‌ییب، اؤیره‌نیر و گله‌جک نسیل‌لره چاتدیرا بیلیرلر. بئله‌لیکله اجدادلارلا تؤره‌مه‌لر آراسیندا معنوی کؤرپو یارانیر…

Read more

آنا دیلی بالاش آذراوغلو

آنا دیلی
بالاش آذراوغلو

بیر گون اسیر دوشموش بیر قهرمانی
سورغویا سووالا چکنده جللاد،
-سیزین الینیزده اؤلمه‌رم دئدی
منی زامان- زامان یاشادار حیات

دئدیلر: گؤزونو اویاریق سنین
دئدی: یاشارام
دئدیلر: قولونو قیراریق سنین،
سیلاحین، کسرین دوشر الیندن
دئدی: یاشارام!
دئدیلر: قیچینا کونده ووراریق
دؤزه بیلمزسن،
باشیندا ائله بیر تونقال قوراریق
دؤزه بیلمزسن
دئدی: یاشارام!
دئدیلر: نه‌یین وار آپاراریق بیز،
بیرده کئچمیشینه دؤنه بیلمزسن.
دئدی یاشارام!
دئدیلر: دیلینی قوپاراریق بیز،
دانیشا بیلمزسن، دینه بیلمزسن!
سوسدو قهرمان.
نه یاشارام دئدی،
نه اؤللم دئدی.
سؤیله‌دی: نه بیلسن ائله ای جللاد.
دؤوران سنین‌دیر.
دیوان سنین‌دیر

Read more

ایران آذربایجانینین انجومنلرینین تشکیلی و فعالیتی

 

سلطانعلی میرزه ‌زاده

ایران آذربایجانینین انجومنلرینین تشکیلی و فعالیتی

(۱۹۴۵-۱۹۴۶-جی ایللر)

ایران آذربایجانی خلقینین  ایلک دولت حاکمیتینین یرلی اورقانی اولان انجومن ۱۹۰۶- جی ایلین آخیرلاریندا تبریزده تشکیل ائدیلمیشدیر. تبریز شهرینین انجومنینین تشکیلی بوتون ایران اراضیسینده انجومنلر یارادیلماسی اوچون بیر باشلانغیج اولموشدور. بئله کی، تبریزده انجومن یارادیلاندان سونرا، تهراندا، اصفهاندا، کرماندا، رشتده، مشهدده، شیرازدا و ایرانین باشقا شهرلرینده ده تشکیل ائدیلمیشدیر.

۱۹۰۵-۱۹۱۱- جی ایللر انقلابی دؤورونده میدانا گلمیش انجومنلر ایچریسینده ان انقلابی و دئموکراتیکی تبریز انجومنی آدلانان آذربایجان ایالتی انجومنی ایدی.

دوغرودور، انقلابدان سونراکی دؤورده انجومنلر موقتی اولاراق آرادان قالدیریلمیشدیر. لاکین گئنیش خلق کوتله ‌لری ارتجانین اؤزباشینالیغینا باخمایاراق خلق حاکمیتی اورقانی اولان انجومنلرین یارادیلماسی اوغروندا مبارزه‌…

Read more

»آقاخانیم» ننه؛ صمد بهرنگیدن علیرضا نابدله قدر

»آقاخانیم» ننه؛ صمد بهرنگیدن علیرضا نابدله قدر

 سودابه تقی‌زاده زنوز

هانسی‌سا کیتابی اوخویورسان، هانسی‌سا مقاله‌نی ترجمه ائدیرسن، تئوریلر وئریب میلت و یاشادیغین اؤلکه حاقدا یازیلار یازیب اؤزونو ساوادلی و آیدین فیکیر بیریسی کیمی تقدیم ائدیرسن. اما سؤز ۹۴ یاشلی ننه‌یه گلینجه بئینینده اولان بوتون فیکیرلر، قوردوغون خیاللار، یاشاتماق ایستدیغین ایده‌آل‌لار پوزولوب، هر شئیی بیر کنارا بوراخیب الینی الینه آلدیغین زامان اوخودوغون کیتابلاری، یازدیغین مقاله‌لری، ایناندیغین ایدئولوژیلری بیر کنارا بوراخیب، ایکی قولاق دا باشقاسیندان بورج آلیب اؤزونو ده بوتون ووجودونو دا ننه‌یه حصر ائدیرسن.

بو زامانا قدر بوتون اؤیرندیکلریم، بوتون بیلدیکلریم هئچ ایمیش، بوندان سونرا اصیل حقیقتی، اصیل فلسفه‌نی ننه‌دن اؤیرنجیم دییه میدانی ننه‌یه بوراخیرسان. ایچینده یووا سالان هر شئیی بوراخیب، بئیینده کی صحیفه‌نی بوشالدیب، اؤزونو آغ بیر صحیفه کیمی ننه‌نین قارشیسنا قویوب، ننه منی ایستدیغین کیمی یاز، ایستدیغین کیمی پوز دئییرسن…

Read more

۱۹۴۶-۱۹۴۵ جی ایللرده ایکی گنج

۱۹۴۶-۱۹۴۵ جی ایللرده ایکی گنج

انقلابچینین باشینا گلن بیر حادثه‌ دن بحث اولونور

نیازی ئوزو و انوشیروان حاقیندا باشلارینا گلن بیر احوالاتی نقل ائدیب دئییردی:

تهران حکومتینین ۱۹۴۶- جی ایلین دکابریندا وطنیمیزه خائینجه‌سینه غفلت باسقینلاردان سونرا مرکزی کمیته‌ نین تاپشیریغی ایله تبریزین یاخین شهرلریندن بیرینه مخفی تاپشیریغا گؤندریلمیشدیک. بیز بیر نئچه تاپشیریغی یئرینه یئتیردیکدن سونرا بد خبر اشیتدیک. بیزه بو بد خبری قوناغی اولدوغوموز شیخ علی خانین اوغلو اشرف بئی وئردی. او، بو وقت چوخ هیجانلی ایدی. خبری دئدیکجه خیانت دئییردی. بیز اونلارین چوخدانکی قوناقلاریندان ایدیک. بونا باخمایاراق کی، اونلارین عائله‌سینده هئچ بیر پارتیا عضوو یوخ ایدی. بو آداملارین بیزیم پارتیایا چوخلو اعتمادلاری وار ایدی. قوناقپرور عائله باشچیسی بو خبردن چوخ ناراحات اولموشدو. اوغلوندان خبری اطرافلی اؤیره­ندیکدن سونرا بیر قدر فکره گتدی. …

Read more

«هوْپبانا» حئکایه‌سینه هوْپموش آرقوْ سؤزلر

 

«هوْپبانا» حئکایه‌سینه هوْپموش آرقوْ سؤزلر

رقیه کبیری
(«داود دوستار»ین حئکایه‌ دیلینه بیر باخیش)

دیل، عومومیّتله، نیشانه‌لر أساسیندا قورولموش بیر دوزومدور. هر دیل، بیر لانگ langue کیمی‌نیشانه‌لر سیستئمی‌اولاراق اؤزونو شخصی دئییم‌ یا پارول paroleدا گئرچک‌لشدیریر. هر شخصین فردیّتی‌له باغلی اؤزونه مخصوص اؤزل بیر دانیشیق دیلی وار. همین شخص باشقا اینسانلارلا علاقه‌ده، اؤز دانیشیغیندا عومومی‌نیشانه‌لردن بیر پارول (گفتار) کیمی‌فایدالانیر. تصوّور ائدین مثلا هر کس واحد بیر مطلبی باشقا اینسانلارین رسم‌الخطّیندن فرقله‌نه‌رک، اؤزونه مخصوص بیر رسم‌الخطی‌له یازیر. یازی‌نین مؤؤضوع و مضمونو اوْرتاق اولدوغوندا، آنجاق ایفاده‌لر بیر- بیرینه اوخشامیر. دیل ایستر فردی، ایسترسه توْپلومسال یاشامدا، علاقه و باغلانیش آراجیندن علاوه، فیکیر و دوشونجه‌ اوْبرازی‌دیر. اگر دیلی یالنیز بیر آراج کیمی‌گؤتورسک، او زامان معناسی بو اولار کی، بیر یاندان دیل آدیندا بیر وسیله واریمیز، بیر ده بئیینده دوشونولن بیر دوشونجه. حال‌بو کی، دیل و دوشونجه بیر- بیرلریندن آیریلمازدیرلار. اینسان هر نه‌یی فیکیرله‌شیرسه، یالنیز اونو دیل قالیبیندا فیکیرلشه بیلر. کلمه‌سیز فیکیر و فیکیرسیز کلمه یوخدور. باشقا سؤزله دئسک، دیل اؤنجه وئریلمیش بیر قاب دئییل کی سونرا اونو معین بیر دوشونجه‌ ایله دولدورموش اولاق. بورادا «ظرف» و «مظروف»، هر ایکیسی عئین زاماندا یارانیر. دئمک، فیکیرسیز دیل و دیل‌سیز فیکیر اولا بیلمز. دانیشیغا …

Read more

نھضتيميز و دونيا سياستى

نھضتيميز و دونيا سياستى

نھضتيميزين دايره سى گئنيشله ­ييب اھميت کسب ائتديکجه دونيا ديپلپماتلارى و دونيا آزاديخواھلاری­نين اونا نسبت ماراق و توجه­ھى آرتماغا باشلادى، نھايت ايش او يئره گليب چاتدى کى، آذربايجان مساله سى بين الميللى شکيل آلاراق دونيا مطبوعاتى نين گونده ليک مؤوضوعلارى نين بيرينجى سينى تشکيل وئردى. بوتون دونيا راديولارى. مختليف ديللرده اؤلکه ميزين آدينى و نھضتيميزين جريانين سؤيله مکده بير- بيرينه سبقت ائتمگه چاليشديلار.

بونون البته جور - بجور علتلرى اولا بيلردى. آما بعضيلرى اوندان شورالار اتفاقى علئيھينه ايستيفاده ائتمگه چاليشيرديلار.  بيزيم عقيده ميزه گؤره بو غدارانه و خاينانه سياست ايدى.  اونلار بيزيم داخيلى دوشمنلريميزدن مدافيعه ائتمک مقصديله مساله­نى بو شکيله سالماغا جان آتيرديلار.   حالبوکى آذربايجان نھضتى ايران اوچون تام معناسيله داخيلى بير ايش ايدى.   ايران خلقى بو نھضتدن بؤيوک اميدلر گؤزله ديگيندن داخيلى و خاريجى مورتجعلر اونو بو افترالار ايله بوغماغا چاليشيرديلار.  بعضى دوشمنلريميزده بيزيم بؤيوک ميلى حرکتيميزه گولونج اولاراق تجزيه نامى وئرمکله بوتون جماعتى بيزيم علئيھيميزه تحريک ائتمک ايسته ييرديلر…

Read more

تاریئل امید

 

 

تاریئل امید

ایرانلی مهاجرلر جمعیتی ادبی بیرلیین صدری

 

فرقه عشقیم

بیلطینین سطرلری

اومید اولان آرزو اولان.

سیراسیندا نسیل- نسیل

اوغلو اولان، قیزی اولان.

فرقم سلام!

حزبیم سلام!

سن یئنه ده سنگرلرده

یاشا دولدون.

من سنینله دوغولموشدوم،

بو گون سنله یاشید اولدوم.

دوغما فرقم،

عزیز حزبیم.

منی دینله؛

منیم سؤزوم، صحبتیم وار

بو گونونله.

بو گونونه گلیب چاتا

بیلمزلرین،

آزادلیغین اوغوروندا.

اؤلوب گئتمیش اؤلمزلرین،

ستار خانین توفنگینی،

فیریدونون سؤن سؤزونون

آهنگینی،

بو گونونه گتیرمیشم.

اوغوروندا، خیابانی عمرو

سولدو.

پیشه وری سندن اؤترو

هلاک اولدو.

بو آزادلیق یوللاریندا.

قیریلدیلار نئچه‌ لری.

اؤلوم توتدو، قان بورودو

کوچه ‌لری.

عقیده ‌دن دؤنمه ‌ینلر

یئنه اولدو.

فرقم یئنه سیرالارین

آرتدی، دولدو.

بو توفانلار، بو اؤلوملر،

سیندیرمادی عشقیمیزی.

بیر خلق کیمی زامان اؤزو…

Read more

بو شعر اوزون ایللر آیریلیغیندان سونرا وطنی زیارت ائتدیگیم واختلارا تصادف ائدیر.

بو شعر اوزون ایللر آیریلیغیندان سونرا

وطنی زیارت ائتدیگیم واختلارا تصادف ائدیر.

وطن اوغلو

کئچن کئچدی، اوره ک جوشدو، آلیشدی.

گله­جکدن دانیش، یاز، وطن اوغلو.

اوزاق قارداش یاخینلاشیب، دانیشدی،

قله‌مه آل، قوی یارانسین سؤز ، وطن اوغلو

 

بیز سلام گؤندردیک ساغ وطنداشا،

یاغییلا دؤیوشن ایگید قارداشا.

خزان پاییز کئچدی، قیش چاتدی باشا،

باهار نفسیله یاز، وطن اوغلو.

 

اوجا داغلارباشی داییم- قار اولار،

بیرلیکده دوشمنی أییب هر زامان.

آیریلیق اولماسین آماندیر، آمان،

أیرینی کسه‌جک، دوز، وطن اوغلو.

 

مردلرین تاریخده دئییلیب، آدی.

اوره ک بیر، دیلک بیر بودور، مورادی

یوردوموز کوروغلو، بابک سوراغلی،

نامرددن الینی اوز، وطن اوغلو. 

 

اینجه­لیب اوزاق یول چوخ یاخینلاشیب،

قیزیل گول، قر‌نفیل آچیب، دولاشیب،

یازیلان تعریفلر گلیب، یئتیشیب

خائینی ریشه‌ دن قاز، وطن اوغلو.

   

آستارا کؤرپوسون شاعرلر کئچدی،…

Read more

داسی (کریم­اوف) آغامینین انقلابی فعالیتی

داسی (کریم­اوف) آغامینین انقلابی فعالیتی

من، آتامین انقلابی فعالیتیندن یازماغی اؤزومه بورج بیلیرم.

داسی (کریم­اوف) آغامی عبدالکریم اوغلو، ۱۹۰۰-جو ایلده جنوبی آذربایجانین اردبیل ویلایتینین هوشنه کندینده اکینچی عائله‌سینده آنادان اولموشدور. او، مشروطه اینقیلابین‌دان سونرا، ۱۹۱۱-جی ایلده یوخسوللوق اوزوندن اؤز والیدئینلری ایله بیرلیکده شیمالی آذربایجانا، ایندیکی بولبوله قصبه‌سینه (کندینه) مهاجیرت ائتمیشدیر. آغامی عبدالکریم اوغلو قیسا بیر واختدا والیدئینلرینه کؤمک ائتمک اوچون سوراخانی نئفت بوروقلارینا ایشه دوزلیر. باشقا نئفتچیلر کیمی قوروجولوق ایشلرینده چوخ یاخیندان ایشتیراک ائدیر. بو ایشگذارلیغی ایله  او تئز بیر زاماندا اوستا کؤمکچی‌سیندن بوروق اوستاسینا قدر یوکسلیر.

۱۹۳۷-۳۸-جی ایللرده ایرانلیلاری ایرانا و اورتا آسییانین ان اوجقار یئرلرینه سورگون ائدرکن او، یاخین آداملارینین بیر چوخونو ایتیرمه‌سینه باخمایاراق، یئنی قوردوغو عائله‌سی ایله بیرلیک‌ده یئنیدن ایرانا، دوغما هوشنه کندینه گلیر. ایراندا آلوولانان…

Read more

ایران اسلام رئسپوبلیکاسیندا کووپئراسییا حاقیندا

ایران اسلام رئسپوبلیکاسیندا کووپئراسییا حاقیندا

سلطانعلی میرزه زاده

اؤلکه ‌ده یارادیلمیش اسلام اقتصادی قورولوشونون اساس ترکیب حیصه‌ لریندن حساب ائدیلن کووپئراتیو مسئله‌ سیله علاقدار اسلام کووپئراسییا ناظرلیینین تأسیس ائدیلمه ‌سی حاقیندا قانون لاییحه‌ سی حاضیرلانمیش و بو لاییحه مجلیس طرفیندن تصدیق ائدیلمیشدیر. ناظرلیین اساس وظیفه‌ سی «اسلام کووپئراسییا پرینسیپلرینی حاضرلاییب حیاتا کچیرمک، اونو لازیمی ایستیقامته یؤنلدیب گنیشلندیرمک و بوتون اؤلکه ‌ده کووپئراتیو حرکاتینی علاقه ‌لندیرمکدن عبارت ایدی. اسلام کووپئراسییا ناظرلیینین یارادیلماسی ایران قانونونون ۴۳، ۴۴ و ۴۵- جی مادده‌ لریندن ایره ‌لی گلیر. بورادا ایران اسلام رئسپوبلیکاسینین اساس اقتصادی قورولوشونون اوچ نؤع مولکیت فورماسیندان: دولت بؤلمه ‌سی، کووپئراتیو (تعاونی) و خصوصی بؤلمه‌ دن عبارت اولدوغو قید اولونور و اونلارین هر بیرینین احاطه ائتدیی ساحه ‌لر آیدینلاشدیریلیر. لاکن قاباقجیل سول دولت و کووپئراتیو بؤلمه‌ لری شامیل ائدیلیر. خصوصی بؤلمه بیر نؤع یاردیمچی کاراکتر داشیییر و همین ایکی بؤلمه ‌نین تکمیللشدیریلمه‌سینه خدمت ائدیر. بئله کی، خصوصی بؤلمه ‌یه اقتصادیاتین او ساحه -لری داخل ائدیلمیشدیر کی، اونلار مولکیتین بیرینجی ایکی بؤلمه ‌سینه داخل دئییلدیر. یعنی خصوصی بؤلمه - اکینچیلیین، مالدارلیغین صنایعنین، تجارتین و خدمترلرین او ساحه ‌سینه شامیل اولور کی، اقتصادیاتین دولت و کووپئراتیو بؤلمه ‌لرینین فعالیتینی تکمیللشدیرسین.…

Read more

ایران اسلام شورا مجلیسی تورپاق اصلاحاتی حاقیندا رولو

ایران اسلام شورا مجلیسی تورپاق اصلاحاتی حاقیندا رولو

(۱۹۷۹-۱۹۸۲-جی ایللر)

 سلطانعلی میرزه‌زاده

۳ - جی هیسه

تورپاق اصلاحاتی قانونونون ماده‌لرینین، نه اینکی اسلام قانونلاری، هم ده حدودی جهتدن دوزگون و عدالتلی اولدوغونو هم کومیسسییا عضولری، هم ده حیاتی رئاللیقلار تصدیق ائتمیشدیر. مثلاً، کومیسسییانین عضولریندن بیری اولان آیت الله مئشکینی «کئیهان» قزئتی موخبیرینین سواللارینا جاوابیندا گؤستریردی کی؛ «... مولکی، حقوقی و دیگر برابرسیزلیکلر بیر- بیرینه ظلم، زوراکیلیق و استثمار نتیجه سینده، عمله گلمیشدیر. او، داها سونرا اؤز فیکرینی بئله داوام ائتمیشدیر.»... اصلینده، اسلام مولکیت حقوقوندا غیری- محدود مولکیت صاحبلیگی رد ائدیلیر، چونکی مولکیت نه روحی و نه ده معنوی قیدا دئییل کی، ایسته دیگین قدر اونا صاحب اولاسان. اگر هر هانسی بیر مولکیت باشقاسینین حسابینا یارانیب آرتیرسا، او جمعیت اوچون فساد منبعیدیر. تورپاق عمومی نعمتدیر. اوندان هامی، خصوصاً اونا زحمت چکن بهره‌له نملیدیر».(۱۹) بوندان علاوه، ایران جمعیتی اوچون حیاتی اهمیته مالیک اولان آقرار- کندلی مسئله ‌سینین حلینه عائید خمئی­نینین «اگر تورپاق مسئله ‌سی حل اولماسا، انقلابین بیر پایه‌ سی ناقصدیر»(۲۰) سؤزونه ایستیناد ائد‌ن اورومیه انقلاب کئشیکچیلرینین باشچیسی دئمیش‌دیر: « فئوداللارین نه اینکی تورپاغی، حتی دیگر املاکی دا مصادره اولونمالیدیر». ائلجه ده، حجت الاسلام مهدی کروبی تورپاق مسئله ‌سینین عدالتله حلینی ایره ‌لی سوره ره ک حاقلی اولاراق دئمیشدیر: «تورپاغین ۱۰۰ هئکتارلارلا بیر نفرین الینده توپلانماسی دوز دئییلدیر. کندلینین گئجه- گوندوز …

Read more

کئچه‌دن ائوجیک

کئچه‌دن ائوجیک
علی اشرف درویشیان – چئویرن: حسن ایلدیریم

شاختا-سازاق یوخوسونو قاچیردی. آیاقلاری دیزلرینه‌جن آغریییردی، دده‌سینین دیزلری‌نین آراسیندا بوزوشوب، قالمیشدی. کوره‌یینی دده‌سینین بوش و چوخور قارینینا سؤیکه‌میشدی. آجیندان اوره‌یی اویولوردو. جانیندا هئی قالمامیشدی. اینجارسیزجا گؤزلرینی آچدی. اویان‌لاردا، دده‌سینین یاپینجی‌سینین ائشییینده چوغون سوسموشدورسا، آمما هله‌ده شاختا-سازاق یامانجا کسیردی. ایکی گون ایدی کی اونلار کئچه ائوجییه سیغینیب بیر-بیرلرینه یاپیشیب، قالمیشدیلار. دده اوغلان‌جیغازین ترپه‌نیب، تیتره‌مه‌سیندن دبریشدی و بوغوق بیر سسله دئدی: «سیرو! ائشیک یامان ساووق‌دور.» اوغلان‌جیغاز یاری آچیق گوؤزلری‌ایله یاپینجی‌نین یاخاسیندان قارشیداکی یاماجا باخدی یاماج آغ-آپپاق آغارمیش، بلکه‌ده بیر آز آچیق ماوی‌یه چالان ایدی. اوزاقلاری سیخ دومان بوروموشدو.
«
باپیر، آجام
دده الینی یاپینجی…

Read more

کاش … / سعید موغانلی

کاش … / سعید موغانلی

کاش    … 

کیشی‌لر جهنّم،
هئچ بیر قادین زیندانا دۆشمه‌ییَدی کاش
و هئچ بیر آنا،
الی سیلاحلی قاباغیندا آغلامایایدی.
آخی اوردا داراق تاپیلمیر ساچ داراماغا
و قورشون آنا لایلاسی ائشیتمه‌یه کاردیر.
ائویمیز جهنّم،
گؤیرچینلر ده اوچورولسون.
کؤپک‌لر باغلانیلسین،
زیندانلار باغلانماسالار دا.
آنالار زیندانا تاپشیریلماسینلار،
زیندانلار آنالارا تاپشیریلسین کاش

پان پلنگیسمین آناسی خاتین
و شعرین سون مدیری یاشام
شعر دوغوزدورورسان کیشی جیسمیمدن
( قادینلاشا-قادینلاشا )

سورون یاشاماقدیر
یاشماق بهانه‌دیر
یوخسا بیز سحرله مرضیه‌نی گؤزلدیلر دئمیشدیک
و فیشدیریغا باسمیشدیق
کوتون مان‌قوردلاری
قورخما آزادلیغا بورجون اؤده‌ییر زیندان‌لار
و اینان پان پلنگیسمین سون معبدی
بازار آغزی دئییل
ائل گؤلودور.
و علیرضایا دئنن
-سن یاخشی دۆشونورموشسن قاداسی

آدین آزدیر
آدین آزاد.
آدین نازدیر
آ…

Read more

شانلی اوکتیابر

شانلی اوکتیابر

ای شانلی انقلاب، شرفلی بایرام،

سنینله فخر ائدیر مظلوملار تمام،

آلیرام او بویوک آدیندان ایلهام،

ابدی بیر گونش سندن دوغولدی،

تنو گونش اؤنونده ظلمت بوغولدی.

 

پارلادین سن شمال افقلریندن،

تیتره دی ظالیمین قصری یئریندن،

چاریزمین ریشه سین قازدین دریندن،

آدینا باش اگدی گون آسماندا،

سنده کی عظمت تکدیر جهاندا.

 

گوج آلدین فعله دن، الی قاباردان،

ائللری قورتاردین ظلم و فشاردان،

دهشتلی طوفاندان، فیرتینالاردان،

ساحله چیخارتدین بشر حیاتین،

امیدی سن اولدون بو کائیناتین.

 

ظالم دیکتاتورون پوزدون نقشه سین،

سن قازدین قادین ظلمینین ریشه سین،

عالمه بیلدیردین حقین قوه سین،

محو اولدی حقیرلیک ظلم، اسارت،

مظلوملار تاپدیلار سندن سعادت.

 

عاجزم یازماغا من وقاریندان،

ایل به ایل خوشگان، نو بهاریندان،

قیزیل بایراغینین دالغالاریندان،

یاییلیر عالمه نور واراق- وراق،

دنیانی بورویور او ق…

Read more

ایران اسلام شورا مجلیسی تورپاق اصلاحاتی حاقیندا رولو

 

ایران اسلام شورا مجلیسی تورپاق اصلاحاتی حاقیندا رولو

(۱۹۷۹-۱۹۸۲-جی ایللر)

سلطانعلی میرزه زاده

2- هیسه

کومیسسیاسینین اساس وظیفه ‌سی اسلام قایدا- قانونلاری اساسیندا تورپاق اصلاحاتی قانون لاییحه‌ سی حاضرلاماق ایدی. همین اوچلر کومیسسیاسینین باشچیلیغی آلتیندا هازیرلانمیش لاییحه خمینینین نظرینه چاتدیریلدیقدان سونرا، ۱۹۸۰-جی ایل آپرئل آیینین ۹- دا (۱۴ فروردین ۱۳۵۹-جو ایل) انقلاب شوراسیندا تصدیق ائدیلدی.

قانون لاییحه ‌سی اسلام شورا مجلسینین مذاکره‌ سینه وئریلندک، ایلک نؤبه ‌ده، تورپاقلار حاقیندا حسابلانما معلوماتلاری توپلاندی. (۱۵)

همین قانون لاییحه ‌سی ۱۹۸۰- جی ایلین آوقوست آییندا (۱۳۶۰- جی ایلین شهریورینده) مجلسین مذاکره ‌سیندن کئچه ‌رک تورپاق اصلاحاتی قانونو آدی ایله قبول اولوندو و بو قانونون اصلاحات قانونو کیمی یرلرده حیاتا کچیریلمه‌ سی قرارا آلیندی. بونونلا علاقدار اولاراق، یعنی تورپاق بؤلگوسو ایشیله مشغول اولماق اوچون ۷ نفرلیک کومیسسیا یارادیلدی. (۱۶) قانونا گؤره بو کمیسسیانین ترکیبی: ۱ نفر اسلام قوروجولوق تشکلاتیندان، ۲ نفر کند تصروفاتی نازیرئلییندن، ۱ نفر داخیلی ایشلر نازیرلییندن، ۱ نفر عالی روحانیت طرفیندن، ۲ ن…

Read more

سوْن/ رقیه کبیری

سوْن/ رقیه کبیری

«سن ده سوْل‌أققه‌سن؟»

یاتاغیمدا اوزانیب، خیاللاریملا اوُغراشیردیم. گاهدان کئچمیشی، گاهدانسا دا هله گلیب چاتمامیش گونلری دوشونوردوم. خوشلامیردیم گؤزومو آچیم. آمما داداشین سسی خیاللاریمی داغیتدی. دیرسکله‌نیب، قاپینی آستاجا آچدیم. ماما موبایلیندا اونا نسه گؤستریردی. داداش، اؤزو خبری اولمادان مامان ایسه فخر ائله‌دییی بیر مسئله‌یه، اونون دا سولاخایلیق اؤزللیینه، بارماق قویموشدو:
«
بولوسن دونیا جمعیتی‌نین یوزه اوْنو سوْل‌أققه‌دی؟»، ماما دئدی.- لحنیندن غرور یاغیردی.
«
نه اولسون، چؤره‌یی ساغ ألیوینن یئمه، سوْل ألیوینن یئه. فرق ائلر؟! یاشی دا، قوروسو دا، ایکیسی بیر قاپییه چیخار. آنجاق أل گرح آدامین عملینی آشیرسین.»، داداش دئدی.
ماما اونون سؤزونو ائشیتمه‌میش کیمی آرتیردی: «دونیانین هوشلو- باشلی‌لارینین چوخو سول‌أققه‌دی. بولوسن اوباما دا سول‌أققه‌دی؟»
«
کیم؟»
دئیه‌سن داداش مامانین سؤزونو یاخچی باشا دوشمه‌دی. مام…

Read more

«ساهر»ین حیاتینا اؤتری بیر باخیش

«ساهر»ین حیاتینا اؤتری بیر باخیش
علی آغ گونئیلی

 اؤلکه‌میزین معاصیر شعرینده، داها دوغروسو فارس و آذربایجان دیللرینده یارانان یئنی مضمونلو شعرین یارانماسی، یاییلماسی ساحه‌سینده، حبیب ساهرین بؤیوک و ده‌یرلی امه‌یی اولموشدور. ساهر،‌ ایراندا، یئنی شعرین آتشین مودافیعه‌چیسی،‌ انقلابچی، ادیب و شاعر میرزا تقی‌خان رفعتین تاثیری آلتیندا اولور و شعر ساحه‌سینده، اونون، یئنیلی‌یه دوغرو آتدیغی آددیم لاری دا، اوستادی رفعتین زکاسی‌نین ‌ایشیغیندا اوز وئریر.
ساهر ‌ایلک اؤنجه اؤز اوستادی رفعتین واسیطه‌سی‌ایله و سونرا دا استانبول دا تحصیل آلدیغی زامان تورکیه‌نین قاباقجیل شعری‌نین عنعنه‌لرینی دریندن اؤیره‌نیر و عینی زامان دا فرانسه ادبیاتی‌نین یئنی شعری‌ایله دریندن تانیش اولوب و اؤزو اوچون یئنی پوئتیک اوسلوبو یارادا بیلمیشدی.
‌ایلکین یارادیجیلیقلاریندا، رومانتیک مئیلی ساهرده گوجلو اولسادا، آنجاق گئت به گئت او رومانتیک عالمیندن آیریلاراق «آتینی مینیب گونش پارلایان و …

Read more

ایران اسلام شورا مجلیسی تورپاق اصلاحاتی حاقیندا رولو

 

ایران اسلام شورا مجلیسی تورپاق اصلاحاتی حاقیندا رولو

(۱۹۷۹-۱۹۸۲-جی ایللر)

سلطانعلی میرزه زاده

آچار سؤزلر: اصلاحاتین قانونلاشدیریلما‌سی، وئریلن ودلر، اونون اجراسی

ایراندا اسلام انقلابینین غلبه‌ سیندن سونرا، اؤلکه ‌نین داخلی اقتصادی حیاتیندا باش وئرن دییشیکلر، حیاتا کچیریلن تدبیرلر، اؤلکه ‌نین اقتصادی حیاتینا دایر شورا مجلسینین قبول ائتدیی نورماتیو آکتلارین آرادیریلیب تحلیلی و تدقیقی گؤستریر کی، ایران اقتصادیاتی ۲۰- جی عصرین ۱- جی یاریسیندا اساساً، یاریم موستملکه اؤلکه‌ لرینه خاص اولان جهتلرینی ساخلاماقدا داوام ائدیردی، ایران گئری قالمیش آقرار اؤلکه ایدی. اونون اقتصادیاتینین اساسینی – فئودال موناسیبتلرینین حؤکم سوردویو، پریمیتیو تخنیکایا و اصوللارا کند تصروفاتی تشکیل ائدیردی.

ایران اسلام شورا مجلی‌سینین اؤلکه ‌نین داخلی حیاتینا دایر قانونوئریجی‌لیک فعالیتی قارشیسیندا انقلابین مقصد و وظیفه ‌لریندن ایر‌لی گلن بیر سیرا موهوم مسئله ‌لر او جمله ‌دن: دولت حاکمیتینین اقتصادی اساسینی تشکی…

Read more

نیقالای

نیقالای
رقیه کبیری

پاییزا ایکی گون قالیر. نوبار قاپیسینین دروازاسینین طاغی آلتیندان کئچیرم. خوشوم گلیر تربیت آغزی دئمک عوضینه نوبار قاپیسی دئییم. ندنسه بو دروازانی مرمت ائله‌یندن بری بورا یئتیشنده نه ساغدان کئچرم نه ده سولدان. همیشه طاغین آلتیندان کئچیرم. اؤزوم ده سببینی بیلمیرم. آنجاق طاغین آلتیندان کئچنده، دئییرم بس أسکی ایللردن ایندیکی زامانا قدم قویورام. مرمت اولونموش دروازا قوندارما بیر بینا کیمی‌اولسا دا، فیروزه رنگده‌کی کاشیلاری خوشوما گلیر.
فیکریم قالیب اوردا کی، ساعات بیناسینا یئتیشنده باخیم گؤروم ساعات دوز ایشله‌ییر یوخسا یوخ. بیلمیرم تبریزین تورپاغینداندی یوخسا ساعاتین عیب- ایرادی وار کی همیشه دالی- قاباق ایشله‌ییر. بو مسئله بیر سؤزو یادیما سالدی. ظارافات اولسا دا آنجاق ائشیتمه‌لیدی. دئییر بیر نفر او هوندور ساعاتدان سوروشور بس سن نییه هئچ زامان دوز ایشله‌میسن؟… ساعات جاواب وئریر: باخ گؤر منیم آلتیمداکیلار دوز ایشله‌ییرلر، من ده دوز ایشله‌ییم!؟ آنجاق همیشه بورالارا گلنده یادیما ساللام ساعاتین یاتیب یاتمادیغینا، دالی- قاباق ایشله‌دییینه فیکیر وئریم. بونونلا بئله چوخ واختلار باشیم خیاوانین قالماقالینا قاریشیب، یادیمدان چیخار. ایندی یوخ، ایللردیر بئله‌یم. من و ساعاتا باخماق هوسی هر زامان …

Read more

قیرمیزی پاپیون

قیرمیزی پاپیون

مژگان صیامی

آغ آپباق، گؤزه‌ل، نازلی – دوزلو، سس‌سیز سایقیلی «سونا» خانیم! قوجاقلاردان دوشموردو. . . او قده‌ر تربیه‌لی- سئویملی و او عائله‌ده ده یئری وار ایدی کی سون بئشیک سایاغی اونو عزیزله‌ییردیلر. گؤز‌لری بال‌ رنگینده، ساچ‌لاری پامبیق کیمی، جانی هر زمان تر – تمیز. . . او ائوده دوغولموشدو.
هر شئیی اؤزه‌ل و آیریجا آلینمیشدی. بالاجا بیر ‌رنگلی بزکلی کومه‌سی، یاتاق یئری، قاب – قاشیقی، آیین اویونو، توره‌لی اویونجاق‌لاری و. . .
پاپیون‌لاری آرا بیر دئییشیلیردی، آمما قیرمیزی اطلسی پاپیونی چوخ واقت بوینوندا گؤزه ده‌ییردی. سئوه – سئوه ائله بویونا اوخشاییردیلار، قونوم قونشونون بالالاری بو شانس‌لی دوم آغ پیشیگه قیسقانیردی‌لار! اودا اؤزونو نئجه ازدیرمه‌یینی یاخشی بیلیردی. عائله‌نین کولتورونو آنلاییب، یول -‌رویه اویره‌نمیش، سهوی چوخ آز اولوردو. . .
یئنه تاپیلدی!! آرالیق – آرسیز – آریق ائرکک پیشیک. . . توستو ‌رنگینده گؤز‌لری، پ…

Read more

یاس لی ساوالان!

 

 

 

یاس لی ساوالان!

هر زامان كی باخيرام باشينا قار وار گورورم

اوغلو اولموش آنا تك گوزلرين آغلار گورورم

هر طرفدن چكيليب سينه وه داغلار گورورم

آی آلان اوستونو غم چيسگينی هريانی دومان

آی ياغان باشينا غم لر اودو ياس لی ساوالان!

ماهنيلار قوشماغا باشلار يئنه ده قوشماچی لار

ياز گليب گئتدی يئنه گولمه دين اوچ آيدا بير آن

آی آلان اوستونو غم چيسگينی هر يانی دومان

آی ياغان باشينا غم لر اودو ياس لی ساوالان!

قرن لر كئچدی سنين گولمه دی بير لحظه اوزون

قان لی ياش توكدو سارالميش اوزونه ياش لی گوزون

غصه دن دوندو قارانليق گئجه اولدو گونوزون

نه سوران حالينی اولدو نه ده بير ياده سالان

آی آلان اوستونو غم چيسگينی هر يانی دومان

آی ياغان باشينا غم لر اودو ياسلی ساوالان!

آند وئريرم سنی او قانه بلنميش داشيوا

گئجه گوندوز او گوزوندن توكولن قان ياشيوا

اوره یين دردينی بيلدير او سهند قارداشيوا

سنی وارليق سنی تانری سنی بو آه و فغ…

Read more

قارقا دوزو

قارقا دوزو
رقیه کبیری

هتل قاپیسی کیمی‌طنطنه‌لی دئییلدی. ائو قاپیسی کیمی‌ایدی. ایچری کئچدییمده من ده همسفرلریم کیمی‌اوستو اؤرتولو حیطین گؤزل‌لییینه حئیران قالدیم. قولونو قاندال کیمی‌ارینین قولتوغونا سالمیش مارالین اوووووف دئدییینه‌هامی‌اونا ساری باخدی. منه ائله گلدی کی مارالین اری اوُودور، مارال ایسه اوُوچو.
مارال اوف دییه- دییه دیواردان تاغا دوغرو آشیرما آشان گول- چیچک‌لره ساری قاچدی. اری قوزو کیمی‌اونون آرخاسیجا سوروندو. مارال قفسده اوخویان بیر جوت عشق قوشونون قاباغیندا دایانیب قوشلار کیمی‌جوه‌جولده‌دی. مارالین سسینه آیری قفسلرده‌کی قوشلار دا اونونلا سس سسه وئردیلر.
منیم کیمی‌تک باشینا سفر ائله‌ین پروین گوله- گوله دئدی:
«
سمرقند دئمه، بهشت دئه! دوغوردان بورا بهشتین کوپیه‌سیدی. البته بو شرط‌نن کی توپال تئیمورون آدی سانی اولمازدی. آدی بئله احوالیمی‌پوزور
مارالین اری چیین‌لرینی یوخاری آتیب، دئدی: «بیر دفه دئنه بیزده حور-…

Read more

هميشه ياشيل يارپاق‌لار

هميشه ياشيل يارپاق‌لار
صابر نبی‌اوغلو

)بالاش “آذراوغلو”نون “خزان يارپاق‌لاري” آدلي كیتابينا بیر باخیش(
خالق شاعري بالاش آذراوغلونون  2002- جي ايلده اوخوجولارينا تقديم ائتديگي “خزان يارپاقلاري” آدلي كتابينين مطالعه‌سي ذهنيمده جانلانديغي سارسينتي و عذابلار، سئوينج و قايغي‌لار، آيريليق و حسرت، ياراديجيليق فرحي واضطرابلاري ايله دولو اولان بير دونيايا پنجره آچدي. مشاهيده‌‌لريمه اينانماديم و اينانماق ايسته‌مه‌ديگيم معنا ايسه بوندان عبارت اولدو: پوئتيك گولوستانا هميشه ياشيل پوهره‌لر بخش ائده‌ن بير باغبانا خزان ياراشارمي؟
ان بؤيوك حقيقت بوندان عبارتدير: اصيل صنعت اثرلري خزان تانيمير. تزه‌‌ليگيني و طراوتيني هميشه قورويوب ساخلايير. دوغروداندا كيتابين هر صحيفه‌سي اوخوجويا شاعرين اثرلريندن باغلاديغي يئني بير گول چلنگي تؤحفه وئرير. حقيقي ايلهامين محصولو اولان پوئتيك اثرلرخزان تانيسايدي سونراكي نسيل‌لر نظامي، نسيمي، فضولي، صابر كيمي نورو هئچ واخت آزالمايان پوئتيك سياره‌لردن‌ ده خبرسيز قالارديلار…

Read more

ناظیم حکمت اوچون ایکی یازی

ناظیم حکمت اوچون ایکی یازی


چئویرن: حسن ایلدیریم

ناظیم حکمت اوچون* / لوئی آراگون

یوخ، یازا بیلمه‌ر‌م، ایندی اولماز، خواهش ائدیر‌م. قویون منیم اوچون بوتونلوگه اؤلسون، یوخسا، هله، آلتمیش یاشینداکی بو دلی قانلی، بو ساریشین بوغا، زندان، خسته‌لیک، یاشین تاثیرینه باخمایاراق؛ بو انسان ایچیمده تپ- تزه یاشایارکن، هئچ بیر شئی یازا بیلمه‌رم. ایندی اولماز؛ داها سونرا. سوز وئریرم سیزه، یازاجاغام، حتی سیزین بو ژورنالدا، داها باشقا بیر موضوع اوزه‌رینده: اؤلومو‌ندن یوخ، حیاتیندان دانیشاجاغام. بایرام(خاچ‌پرست بایرامی‌نظرده توتولور-م) تعطیلی اوچون باغا گئدرکن، جوما آخشامی‌ساتین آلدیغیم «زمان» مجلهسینین سون سایی‌سینی‌دا اؤزومله گؤتورموشم؛ مجله ناظیمین رومانتیک‌لر (یاشاماق گؤزل شئیدیر قارداشیم رومانی روسجا، فرانسیزجا رومانتیکلر آدیلا چاپ اولوب.م) آدلی رومانین سون بؤلومو وار.‌ اؤلکه ده،‌هامی‌هر ساعت باشی، رادیولاردان، بئشینجی پاپا( ژانین) اؤلومونو گؤزلهییردی. اونون اؤلومونو یوخ؛ آما جوما آخشامی‌سحری پاپا هله ده دیریایدی… ناظیما گلینجه، هئچ بیر قورخولو بیرشئی یوخ ایدی! جان وئرمهدن، ائله آیاق‌ اوسته، پیللنی چیخارکن، گؤزلهنیلمهدن اؤلدو. یاشایارکن اؤلدو. بیر آغاج کیمی‌ییخیلدی. قویون او، منیم ایچیمده تمامی‌ایله اؤلسون. او زامان یازارام سیزین مجلهده. مفصل یازارام. منیم اوچون، باشقالاری اوچون اونون‌هانسی معنا داشیدیغینی، بورادا یازارام، بلکه ده گلن آی، یایا قده‌ر اجازه وئرین منه، ایولا قده‌ر، اونا چوخ یاراشان ایول آیینا قده‌ر اجازه وئرین. بوندان اون سککیز ایل اؤنجه زنداندا ایدی بؤیوک عارف مولانا جلال‌الدین یا دا عمرخیام کیمی‌رباعی بیچیم…

Read more

بو گؤزلر

بو گؤزلر

مدینه گلگون

نه لازیم گؤزلره ترجمان گولوم
باخسان ترجمانسیز دینیر بو گؤزلر
عمور یولوموزدا هئی زامان – زامان
سؤنمز اولدوزلارا دؤنمز بو گؤزلر

گئتسن یوخو بیلمز راحاتلیق بیلمه ز
سن گئدن یوللاردان بیرآن چکیلمه ز
ناراحات قلبیمه راحاتلیق گلمه ز
سؤنه ر اولدوزلار تک سؤنه ر بو گؤزلر


ائشیتسه م حسرتین سونو یئتیشدی
طالعین سئوینمه ک آنی یئتیشدی
ائشیتسه م او ووصال گونو یئتیشدی
یولوندا ته زه دن یانار بو گؤزلر



این چشمها
گلم ، برای این چشمها مترجم لازم نیست
نگاه کن بدون مترجم سخن می گویند این چشمها
در راه عمرمان هر زمان
به ستاره ها مبدل نمی شود این چشمها
اگر بروی خواب و آسایش به خود نمی بیند
از سر راهی که تو رفتی کنار نمی رود
بر دل ناراحتم آسایش نمی آید
خاموش می شود مثل ستاره ها این چشمها
اگر بشنوم که حسرت به آخر رسید
لحظات شادی بخش دلم رسید
اگر بشنوم روز وصال رسید
در راهت دوباره روشن می شوند این چشمها

Read more

تبریز

 

بالاش آذراوغلو

 

تبریز

چوخ زامان کدرلی گؤرموشم سنی،

یادیندا وارمیدیر او حالین، تبریز؟!

ایندی او گونلردن اوزاقسان داها،

آرتیبدیر شؤوکتین، جلالین، تبریز!

بیر قودرت دویورام دوغما سسیندن،

سینمی قیزدیردین گور نفه‌سیندن.

حیات کیتابی‌نین صحیفه‌سیندن

سیلینیب حسرتین، ملالین، تبریز!

او گون کی، سینه‌نی سیپر ائیله‌دین،

قارانلیق گئجه‌نی سحر ائیله‌دین،

بیزه آزادلیغی خبر ائیله‌دین

سسینه سس وئردی ماهالین، تبریز!

من چوخدان وئرمیشم سنه قلبیمی،

ایسته‌سن آل بیر ده سینا قلبیمی،

قویما یاد اللرده سینا قلبیمی،

داها قاییتماسین زاوالین، تبریز!

بیزده مقدسدیر آنانین آدی،

شاهلار، حؤکمودارلار بونو قانمادی.

هر ایل اوردو چکیب سنی تالادی،

آرتدی دردین، قمین، خیالین، تبریز!

اگر آتیلسا دا اودلارا یوردوم،

آنجاق اییلمه‌دی یادلارا یوردوم.

دؤزدو هر چتینه، هر دارا یوردوم.

یاردی قارانلیغی هیلالین، تبریز!…

Read more

آذربایجان دیلی،آنادیلی

آذربایجان دیلی،آنادیلی
حسن ایلدیریم
)مقاله اختصارلانیبدیر(

 

دیل اجتماعی بیر وارلیق‌دیر. انسانلار، دیل واسطه‌سی ایله بیر ـ بیرلرینی آنلایـیر، باشا دوشور. بو باخیمدان  دیل، اونسیت واسطه‌سی، تفکّور قالیبی، هم ده دونیانی درک ائتمه آلتی‌دیر. باشقا بیر سؤزله دئسک، انسانلار دیل واسطه‌سی ایله دوشونور، فیکیر‌لرینی تجسّوم ائدیر و باشقالاری ایله  اونسیت‌ده اولور. دئمک، دیل انسان حیاتی‌نـین، انسان جمعیتی‌نین هم معناسی هم ده او وارلیغین انعکاسیدیر.
دیل، جمعیتین مالیدیر. جمعیت یوخدورسا، دیل ده یوخدور. انسان جمعیتی ایله دیل بیرگه یارانیب، بیرگه انکشاف ائدیب و بوگونگو وضعیته چاتیبدیر. انسانلارین حیات طرزی، دونیا گؤروشلری یالنـیز دیل واسطه‌سی ایله آیدین‌لاشا بیلر. دوز دئـییرلر کی، دیل جامعه‌نین گوزگوسودور. دیل ائله بیر میثیل‌سیز اجتماعی حادثه‌دیر کی، انسان جمعیتی‌نین الده اولونموش علمی‌– مدنی تجربه‌لرینی محافظه ائده‌ر‌ک، اونلاری یاشاتدیریر، انکشاف ائتدیریر. دیل واسطه‌سی ایله‌دیر کی، کئچمیش نسیل‌لرین بیلیک و تجربه‌لرینی ایندیکی نسیل منیمسه‌ییب، اؤیره‌نیر و گله‌جک نسیل‌لره چاتدیرا بیلیرلر. بئله‌لیکله اجدادلارلا تؤره‌مه‌لر آراسیندا معنوی کؤرپو یارانیر…

Read more

«آیازین جهنم حیاتی»

«آیازین جهنم حیاتی»ندان بیر پارچا ۱

چئویرن: نیگار خیاوی

قاپینی قاییمدان چیرپیردیلار، دئیه‌‌سن یوموروقلا چیرپیردیلار، بلکه‌ ده‌ داشلا. آنجاق کوْتا بیر ال قاپینی چیرپیردی. آتام، آنام، قارداشلاریمین ه‌امیسی یوخودان دیک آتیلیب ال-آیاقلارینی ایتیریب قالمیشدیلار. بیز ه‌امیلیغا بیر اوتاقدا یاتیردیق، بیر جیندیر کیلیم اوسته‌، یان-یانا. پنجره‌ آچیق ایدی. قاپینین سسیندن دیکسینمیش آتام قالخیب کیلیم اوسته‌ لوت اوتورموشدو. اونون عصیانجیل یئکه‌پر گؤوده‌‌سی قارانلیقدا بللی ایدی، اوتورموشدو قاپینین بیر داه‌ا قاییمدان چیرپیلماسینی گؤزله‌‌ییردی. قاپینین سسی بیر داها اوجالدی، آتام اَینینده‌‌کی تومانلا آیاغا قالخدی، الینی اوزادیب لامپاسی پاریلدایان فانوسو تاغچادان گؤتوروب یاندیردی. فانوسون ایشیغیندا آتامین سرت اوزونو، گؤی گؤزلرینی، اوزونسوْو بورنونو گؤروردوم. گئنه‌ قاپینی قاییمدان دؤیدولر، گئنه‌ یوموروقلا، یا داشلا یا دا داش کیمی‌اللرله‌. آتام فانوسو گؤتوروب تلسیک اوتاقدان چیخدی، حیطین او باشینا کیمی‌قاچیب، قاپینی آچدی…

Read more

آفینا‌لی(آتنلی) پئریکل

آفینا‌لی(آتنلی)  پئریکل

چوخ آز آدام سیاستچی اولا بیلر،

 لاکین سیاست‌چیلرین عمللر‌ینه قیمت وئرمه‌یه هامینین حاقی وار......

آذربایجان

دموکراتیانین مدافعه سی اوغروندا

           یئر کوره‌سی‌نین مختلیف یئرلرینده یاشاما‌لاریندان آسیلی اولمایا‌راق هربیرمیللتین سیاسی ومیللی تشکیلاتلارینین، آیری-آیری فردلر‌ینین، سیاسی مباریزلرینین سونونجو دایاناجاغی سیاسی حاکمیتین برقرار اولوماسی ایله اساسلانیر. حقوق دؤلتینین یارانماسی و مدنی جمعیتین قورولماسیندان اؤنجه، بویولدا چالیشان قوروملارین دموکراتیک اساسلارا نئجه حؤرمتله یاناشما‌لاری اساس

شرط دیر.

           دمکراتیک ده یه رلری و پرینسیپلری میللتینه وعده ائدن مبارز تشکیلاتلار و یا سیاسی مبارزلر حاکمیته گلمه‌دن اؤنجه اؤزلرینین دموکرات اولدوقلارینی سیاسی داورانیشلاریندا  و یاناشما‌لاریندا گؤسترمه‌لیدیرلر.عکس حالدا اونلارین واسطه‌سی ایله قورولا‌جاق سیاسی حاکمیت کهنه‌سی ایله هئچ نده فرقلنمییب، او دا آنتی‌دمکراتیک بیر حاکمیت اولا‌جاق‌دیر. …

Read more

تاریئل اومید

تاریئل اومید

ایرانلی مهاجرلر ادبی بیرلیینین صدری

دده قورقود بین الخلق موکافاتی لاورئاتی

 

بیزه آنادان یاخین دایه لازیم دئییلدیر.

س.ج. پیشه وری

 

سنی تک بیر آنا دئییل،

سنی خلقین ئوزو دوغوب.

سنین فکرین اقیدن‌سه

بیزی دوغوب.

«یاددان بیزه آنا اولماز»،

«دایه‌ل رین» یوخدور یئری.

اؤز یوردونا آنا دئدین،

اؤز خلقینا آنا دئدین،

سید جعفر پیشه وری!

ظلمت قورخوب چک‌دی کؤچون،

گونشدن نور داشیدین سن.

یاشامادین اؤزون اوچون،

خلقین اوچون یاشادین سن.

آزادلیغا چاغیراردین

آزادلیغا هر ملتی.

زامان اؤزو وئردی سنه

بو قورورو، بو هونری،

سید جعفر پیشه وری.

هر جمله‌ نی، هر یازینی

دؤنه- دؤنه اؤیره ‌نیریک.

سن توتدوغون یول- یولوموز،

سنینله بیر یول گئدیریک.

دوشم‌نلرین ییغین- ییغین،

یارپاقلار تک خزان اولدو.

سنین زیروه‌ ن اوجالیغین

«۲۱- ی  آذر» اولدو.

آپاریریق گله‌ جه یه

قلبیمیزده بو سحری…

Read more

منی آگورادا یاندیرین!

منی آگورادا یاندیرین۱

رقیه کبیری

برگه‌لری میزین اوستونه قویوب، دئدیم: «بویورون، بو دا ۲۷ برگ وصیت‌نامه‌نین ترجمه‌سی. لاپ بئله معتبر دارالترجمه‌ده ترجمه ائلتدیرمیشم. آنجاق پورتاغال، مالت، بیر ده لوکزامبورگ دیلینه دیلمانج تاپما‌دیم. دئدیلر اینگلیس دیلی بین‌المللی اولدوغو اوچون اونلار دا ائله بو دیلی قبول ائلیرلر. لطفاً بو دفه ویزا تقاضاسینی اوروپا بیرلییی‌نین بوتون اؤلکه‌لرینه یوللایین
باشینی قالدیریب، هویوخموش کیمی‌منی سوزرکن میزیلداندی: «ایشمیز چیخدی دا…». سونرا اومودو کسیلمیش آداملار کیمی‌اوزومه زیللندی. من ده اوزدن گئتمه‌ییب، اونون گؤزونون ایچینه زیللندیم. اوره‌ییمده یالواردیم: «سنی او ایناندیغین، دا بو دفه داش دیغیرلاتما. یورقونلوخدان اؤلورم
گؤزلرینین لئنزی، باشینداکی یاشیل چرقدله همرنگ ‌ایدی. گویا گؤز لئنزی ده بو مؤسسه‌ کارمندلرینین یونیفورمونو کامیل ائله‌ییر. کئچن دفه گلنده قهوه‌ای چرقدینی قهوه‌ای لئنزله همرنگ ائله‌میشدی. البته کارمند بیر خانیمین چرقدیله گؤز لئنزینین همرنگ اوْلوب اوْلماماسینین م…

Read more

ملّی قهرمانیمیز فریدون ابراهیمی حاققندا

ملّی قهرمانیمیز فریدون ابراهیمی حاققندا

اونو ایلک دفعه تبریزده، آذربایجان دمکرات جاوانلار   تشکیلاتینین  قورولتایندا گؤرمؤشم

 

ایللر، ناغیللاردا دئییلدیی کیمی سانکی قوش قانادیندا پرواز ائدیر. تزلیکله،  فریدون سئوَن لرین ایشتیراکی ایله اونون آنیم مراسیمینه توپلاشاجاغیق. اونا حُسن- رغبتلرین سایا گلمزلیینه استناداً بیلیرم کی، تدبیرده غلبه‌‌لیک حؤکم سوره‌ جک. اوسته‌لیک بو قبیلدن چوخ سایلی انسانلارین قیناغینا دا توش گلجه ییک. چونکی فریدون ابراهیمی او تایلی، بو تایلی میلیونلارین قلبینده اؤزونه ابدی مسکن سالان، غبطه ائدیله‌جک شخصیتلردن دیر.

هئچ شبهه ‌سیز ، بئله نیک بین دؤیغولاردان غرور دؤیارکن گؤزلریم سالن دا اونو گؤره‌ نلری، اونون الینی سیخانلاری آختاراجاق. جمعی اوچ نفر قالدیغیمیزدان، نئجه دیانتلی شخصلری ایتیردییمیزدن سیخینتی کچیرسمده، ائل محببتی، فریدون ابراهیمینی تاریخده، کؤنوللرده ابدی ساخلاماغی اؤزلرینه بورج بیلنلرین ایل بَه ایل آرتدیغینین شاهیدی اولماقدان ذوق آلاجاغام... …

Read more

ایراندا قدیم تاریخیمیزه

 

ایراندا قدیم تاریخیمیزه

عا­­­­ئید آنا دیلیمیزده ایلک اثر

مژده­چیسی ملی قهرمانیمیز

فریدون ابراهیمی دیر

 

اوشاقلیق و یئنی­یئتمه‌لیک چاغلاریمین اویلاغی قدیم گنجه‌ده ایکی آتا یوردوموز غالیب. بیرینجیسی اؤزونده حیاتیمین ایلک آلتی ایل، دیگری اون­ایکی ایلینین خاطره‌لرینی یاشا‌دیر. کؤو‌ره­ک دونیامین هر ایکی مرحله‌سی ایله اوزبه­اوز قالاندا،  ندنسه سایجا آزلا صحبتلشمه­یی اوستون توتورام- هرچند او، ١٢ ایلده ده دانیشماقلا قورتارماز.

یادداشیمدا داها چوخ قالانی ایسه نامازاللی­لر محله‌سیندکی قونشولاریمیزین گنجه چایی ساحلیندکی کهنه تیکیلیلری یاز، پاییز سئللرینین آپارماسینی تلاشلا، هیجانلا سئیر ائتمه‌لری و بیر ده ائویمیزده سایینی ایتیردیگیم گئجه ضیافتلریدیر. هفته‌ده ایکی-اوچ دفعه بورا گلن ایری قامتلی انسانلار هئچ ده قوناق ساییلمیردیلار. اونلارین هر بیری «٢١ آذر» حرکاتینین غلبه بایراغینین تبریزده، اردبیلده دالغالانماسینا تُهفه‌لرینی وئرن یئنیلمز مبارزلر- فدائیلر ایدی­لر. مراجعت طرزیندن، صحبتلریندن، اکثرینی آتام محمد هوشمندی نین اونلارین کوماندیری اولدوغو سئزیلیردی. …

Read more

تاریئل اومید

تاریئل اومید

فریدون ابراهیمییه

«گله‌ جک گون» رومانینین قهره‌ مانی

فریدون ابراهیمینین اعدامیندان ۷۰ ایل کچیر

تبریز، گولوستان باغی،

فریدونون سون گونو.

او، قاچمادی وطنیندن

او، سئچمدی سورگونو....

گولشه ‌نین اورتاسیندا

دار آغاجینی سئچدی.

آزادلیغا ایناندی،

آزادلیغا آند ایچدی!

اؤلوموندن قورخماییر،

روحو، عشقی گؤ‌ده‌ دیر.

او، حیاتا کئچمه ‌ین

قانونلارچون گؤیندی.

کندلری بیر- بیر گز‌ن

خلقه ساواد اؤیر‌دن.

اوشاقلار ایله بعضآ.

قبیر اوسته گؤروشم...

درسلری قبیر اوسته

یازیب، پوزان معلم.

درمان تک نوسخه- نوسخه.

خلقین دردینه حاکم،

فریدون ابراهیمی.

کؤینیی قیزیل گولدو،

آزادلیغا آچیلان.

سانکی، فریدون دئییل

خلقین آزادلیغیدی

ایندی داردان آسیلان.

تبریز خیابانلاری

دئیین چاتدیمی سونا.

اوخشادیغی بو گوللر،

الین اوزادیر اونا....

- بیزیم قلبیمیزده‌ سن،

هئچ یئره گتمییرسن.

- سن یئنه گله‌ج…

Read more

فریدون ابراهیمی

فریدون ابراهیمی ، آذربایجانین دانیشان دیلی

فریدون ابراهیمی نین شخصیتی افتخارلی تاریخیمیزین پارلاق صحیفه‌سی

 

آذربایجان خالقینین لیاقتلی اوغلو فریدون ابراهیمی آذربایجان دمکرات فیرقه ‌سینین مرکزی کمیته ‌سینین عضوو، آذربایجان ملی مجلیسی نیننماینده‌سی، ملی حکومت زامانیندا آذربایجانین دادستان کُلی اولموشدور.

او، 29 آبان 1298-جی تاریخینده آستارا شهرینده دونیایا گلمیشدیر. فیریدون ابراهیمی 1320-جی ایلده تهران دانشگاهی حقوق فاکولته‌سینده تحصیل آلدیغی زامان، حزب تودۀ ایرانین سیرالارینا قوشولموشدور. او، دانشجولار حرکاتیندا فعال شکیلده اشتراک ائتمیشدیر. ادبی فعالیتینی دانشگاها قبول اولدوغو ایلد‌ن باشلامیش و تئز بیر زاماندا سیاسی مقاله‌ لری یازماغا باشلامیشدیر.

فریدون ابراهیمی 1322-جی ایلده سید جعفر پیشه وری نین واسطه‌سیله «آژیر» قزئتی تأسیس اولوندوقدان سونرا بو نشریه ایله اَمکداشلیغا باشلامیش و همین ایلده یازیچیلار هیأتی نین عضوو سئچیلمیشدیر. او، اؤز مقاله ‌لرینده امپریالیزمی و اونون یئرلی اَل آلتیلارینی …

Read more

من فریدون ابراهیمی

 

من فریدون ابراهیمی آدینی،

 فامیلی سینی داشی ­ییرام شرفلی ارث

من، عمیم فریدون ابراهیمینین آدینی، فامیلی سینی داشی­ ییرام. بو اسمی منه آتام - حق، عدالت اوغروندا مبارز- انوشیروان غنی اوغلو وئریب. گؤزومو دونیایا آچاندان ائویمیزده زنگین کتابخانا، قالاق-قالاق قزئتلر، ژورناللار گؤرموشم. آتام آغلیم کسندن بابامدان - غنی کیشیدن ده دانیشیب، اما عمیم باره‌ ده صحبتلری بیتیب-توکنمه‌­ییب. اوندا بیلمیشم کی، خالقیمیزین شرف سالنامه­‌سینی یارادانلار سیراسیندا اولان بیر نسله منسوبام.

حقوقشناس پئشه‌­سینی سئچمه­یمین سببی ده ایلک نؤوبه­‌ده والیدئینلریم اولوب. اونلار منه فریدون ابراهیمینین نظرلری ایله باخیبلار. سونرالار ادبیاتدان، فیلملردن بو ساحه­‌نین حرفه ای، مرد، یئنیلمز سیمالاری ایله تانیش اولاندا گلجه­ییمی حقوقشناسلیقلا باغلاماغی قطعیله­شدیرمیشم. باکی دولت دانشگاهینی بیتیریب آذربایجانین دادستان لیق  اورقانلاریندا چالیشدیغیم ۳۷ ایلین هر گونونده ائله سانمیشام کی، فریدون و انوشیروان ابراهیمیلر باشیمین اوزه­رینده دایانیب نظارت ائدیرلر. اونلارا هر گون وجدانی گزاریشیمی وئرمیشم. اؤتن مدتده نه واختسا رهبرلیک طرفیندن تنبیه اولونما، جزالاندیرما حاللاری ایله اوزلَشمه­میشم. دفعه‌­لرله باش دادستان لیغین…

Read more

بئش پلان و گؤزنظر دوعاسی

بئش پلان و گؤزنظر دوعاسی
رقیه کبیری

قاز چیراغینین نارینجی شیریندن آسلامیشام اونو. ائوده‌هارا گئدیرم، نه ایش گؤرورمسه، قاز چیراغیندان آسیلمیش نوستالژیک بو یاشیل رنگ، بؤیوک بیر قیفیللی سانجاغا سانجاقلانمیش اوچ‌بوجاقلی بیر دوعا باغلیسی‌دیر. آنباشی چیراق کیمی‌ذهنیمده ایشیلداییر. اوشاقلیق چاغلاریمدا بئله بیر یاشیل رنگینه سیّدی یاشیل رنگی دئیردیک. باغلینین ایکی طرفی سلیقه ‌ایله آشیرما تیکیلیب. اوچ‌بوجاغین باش‌بوجاغیندا ایسه، ماوی بیر گؤزنظر مینجیغی وار. اسکی‌دن گؤردویوم گؤزنظر مینجیقلاریندان دئییل، تورکیه گؤزنظرلرینه تای‌ بیر مینجیقدیر. سورمه‌یی بیر زمینده آچیق ماوی رنگین اورتاسیندا قاپ‌قارا بیر گؤزبه‌به‌یی. اسکی گؤز نظر مینجیقلاریمیز دلیک‌لی داشلارکیمی، اورتاسی دلیک، یاشیل یا ماوی رنگده اولاردیلار. ایندیسه گؤزنظرلریمیزین اولگوسونو ده قونشو اؤلکه‌دن کوْپی ائلیریک.
دوعا باغلیسینی تبریزین مدرن بیرخیابانیندا تاپدیغیم گ…

Read more

دنیز ایشچی له سولدوزون

دنیز ایشچی له سولدوزون

اولدوزلاری کیتابی ایچون دانیشیق.

ايلك اول دنيز ايشچى نى اوز آغزينيزدان بيزه و اوخويانلارا تانديرين زحمت اولماسا؟

اجازه وئرسز؛ اولّجه سیزدن تشکز ایله یم بو فرصتی فراهم ایله دیغیز اوچون.منیم قلم آدیم "دنیز ایشچی" دیر و اگر اختیاریم اوز الیمده اولسایدی؛ دوغوم آدیمی دا دنیز ایشچی قویاردیم. آنامین دئدیغینه گوره من باهارین اوچونجو آینین اون بئشینده مین اوچ یوز اوتوز بئش ایلینده سولدوز محاليندا دا دنیایا گوز آچميشام.  بیزیم ائویمیز ایکی اطاق بیر قهوه خانایدی و بو ایکی اطاقین بیریسی قوناق اطاقی سایلاردی. بیزیم هامیمیز نئچه قارداش و نئچه باجی بیر اطاقدا یاشیاردیخ. من اوبیری باجی و قارداش لاریم چوخو کمین او ائوده دوغولوب و دنیایا گلدیم.

منیم آتام، بیر ایشچی اولاراخ اونا بونا ایشله یردى، او وارلی اکینچی لره ايشچيليق ایله ردی. من دوغولدوغوم دان سونرا آتام داها ترقّی ائليب و  بیر باقّال توکانی آچاراخ، اکینچی كندلى لرله پایاپای معامله شکلینده بازارلیغا باشلامیشدی. اما آنام کی بيزلردن چوخ ايلگى لَنيردى، سولودوزون بیر تانینمیش اکینچی عا…

Read more

ارغوان

ارغوان / هوشنگ ابتهاج سایه

چئویرن: رقیه کبیری

 


 ارغوان: هوشنگ ابتهاج سایه

چئویرن: رقیه کبیری

ارغوان

بوداغی اوزاق دوشموش قانداشیم ارغوان
بویون گؤیون‌هانسی رنگه چالیر؟
هاوا گونشدیر؟ یوخسا توتقوندور هله؟
من دونیادان قیراق بیر بوجاقدا
نه گونش باشیما ساچیر
نه باهاردان خبریم وار
گؤردویوم، دیواردیر
آه بو قارا قاتی ائله یاخیندیرکی سینه‌مدن نفس آلدیغیمدا
گئری قایتاریر نفسیمی
یول ائله قاپالیدیر کی قانادلانان باخیشیم بیر آددیملیغیمدا قالیر
دردلی بیر چیراغین کور ایشیغی، قیرقارانلیق گئجه‌نین ناغیلچی‌سیدیر
هاوا دا بوردا دوستاقدیر نفسیم توتولور
بوردا هر نه منیم‌له وار، رنگی- روخو سولوب
گونش بئله بو داخمانین اونودولموش حالینا گؤز اوجویلا گؤز آتماییب
سویوق نفسیندن شام‌لار بئله سؤنوب بو اونودولموش بوجاقدا
یادداشیمدا الوان بیر خاطیره آغلاماغا هوس‌لندیریر منی
اوردادیر ارغوانیم
یالنیزدیر ارغوانیم

Read more

blog post

كوچه لرده آدام يانير.

 

آخشام تئز ياتماليام، چونكى صاباح لار بنزين سيراسى اوزون اولور و بى واقتا قالديغيم زامان سيرادا قاليب و وقتينده ايشه باشليا بيلميرم! آخى بوگونلر ماشيندا ميوه ساتانلارين سايى سى آرتيب و صاباح لارى ياخچى يئر توتا بيلمه سم، ساتيشيم آز اولور و ميوه لر اوزون سوره ماشين اوستونده قالسا خراب اولارلار. داشقادا يا آرابادا ميوه ساتماق ايشى ده ريقابتلى اولوب، هامى منيم كيمى كَندلره َ گَلديغى سوسوزلوخ و قورولوق ندنى له شهره كوچوب و شهردهَ ده ياشاماغا لازيم اولان سواد و باجاريغى اولماديغيندان، يا داشقا و ماشيندا منيم كيمى ميوه ساتيب و چَرچيليغ ائلير و يادا آرادا- سيرادا ساختمان فهله ليغينه باخيرلار. بودا بيزيم بير بدبخت ليغيميزلردن دير، كَنده آزدان چوخدان حيوان ساخلاماخ و اكينجى ليق دن باشيميزى ساخلارديق اما گلديلَر دئديلر كى چاى لارا باراج( سد) وؤروروق كى محصول لار چوخالسين، بير ايكى ايل ده محصول لار چوخالدى، اما اوبيرسى يانداندا اورمو گولو قورويوب و گول ده اولان دوزلارى ئيل گوجوله اَكين يئرلرينه داغيليب و اَكين يئرلري و قينديرغالارى (مرتع) محو ائله دى. بير ايكى ايل "اولوب – قالانلاريميزى" ساتيب ئيديخ، دئديخ دوَزلر. دولت ده هر گون بير وعده وئريردى كى دوزله جخ، اما سونرا باخديق كى يوخ بونلاردان له له يه چورك چيخماز و بيزده او بيرى لر كيمى شهره كوچمه لييْق. شهره كوچمك ده هاساد دئيل، بير عمر كنده اوز اَليميز اوز باشيميز اولوب، آز تاپميشيق آز يئميشيق و چوخ تاپيب چوخ يئميشيق. اينديده مجبور شهرده بير تيكه چورك ايچون هر گون جانيميزلا موجاديله وئرمه لييْق. اول ايسته ديم تهرانا گئده م، اما سونرا فرزانه له مصلحت له شندن سونرا بو قرارا گلديق كى اورميه …

Read more

۲۹ بهمن؛ تبریز نغمه‌لی سطیرلر

۲۹ بهمن؛ تبریز نغمه‌لی سطیرلر

ائلدار موغانلی

آذربایجان خالقی‌نین ایران تاریخینده قویدوغو قهرمانلیق ایزلری خالقلارین یادداشیندان پوزولماز ایزلر اولوبدور. آذربایجانین کئچمیش یوزایللیک ایران سیاسی، اجتماعی تاریخینده اونودولماز رولو اولوب و بیر سیرا تاریخی حادثه‌لرده اوینادیغی رول اعتباریله بوتون شرق اؤلکه‌لرینه اؤرنک کیمی اؤزون تانیتدیریبدیر.

معاصر تاریخیمیزده شرف گونشی کیمی پارلایان بؤیوک اجتماعی و سیاسی دگیشیک‌لیک‌لر، آذربایجان خالقی‌نین و ائله‌جه‌ده قهرمان تبریزین آدی‌لا باغلی‌دیر. مشروطه حرکاتی، شیخ محمد خیابانی نهضتی، ۲۱ آذرده یارانان ملی- دموکراتیک قورولوش، ۲۹ بهمن حماسه‌سی و ۲۲ بهمن انقلابی کیمی اجتماعی سیاسی حرکتلرین اوزه‌رینده قویودوغو تعیین ائدیجی ایزلر اوچون، آذربایجان خالقی و قهرمان تبریز، ابدی‌لیک ملی غرور حیسی کئچیره بیلر.

۱۳۵۶نجی ایل بهمن آیی‌نین ۲۹نجی گونو آذربایجانلی‌لارین ظولم و شاهلیق استبدادی علیهینه گؤ…

Read more

محكمه

محكمه

اوختايين آدينى دوستاق بلندگوسوندان چاغيرديلار،سون محكمه واريدير دئديلر، سويوخ قانلى پالتارلارين گئيب و قاپيدا گوزله ديغى مامورلا يولا دوشدو، آستانادان ديشارى يا چيخينجا بير دوروخدو و گونشه باخيب و سونرا باشين آشاغى يا ساليب يولا دوشدوب آرابايا مينيب محكمه يه سارى يولا دوشدولر.

يولدا مامور سورجويه دئردى بو سون محكمه سى دير، سانيرام دا بونون دا شريندن قورتولاريق بو تئزليخدا. شوفر دئدى يانى بو دا حاجى يولچودور؟ مامور برَكدن قهقه چكيب و اَللرين ديزلرينه چالاراق دئدى: حاجى بيز چوخلارين يولا سالميشيق گئديب، بودا بيرى.

شوفر او حالدا كى آرابانين داليندا هوبانيب توشوردو اوزون مأمورا سارى توتوب دئدى: محبت ائليه م بيله سينه، چاى وئرم يازيخ دير، نه اولورسا اينسان خوش خاطيره لرله آيريلسا ياخچى دير. بير ده بلكه وصيت زاد ائلدى و بير ايشى زادى اولسا تاپشيردى بيله ميزه اونودا گوره ريخ، نه اولسا قولون سينيغى بوينونون دور. مثلاً گوزل خانيمى وار ائشيتميشم و يا گوزل بالاجا قيزى وار كى بويودوغو زامان بيزه يئتيشه بيلر! …

Read more

«ساهر»ین حیاتینا اؤتری بیر باخیش

«ساهر»ین حیاتینا اؤتری بیر باخیش

علی آغ گونئیلی

اؤلکه‌میزین معاصیر شعرینده، داها دوغروسو فارس و آذربایجان دیللرینده یارانان یئنی مضمونلو شعرین یارانماسی، یاییلماسی ساحه‌سینده، حبیب ساهرین بؤیوک و ده‌یرلی امه‌یی اولموشدور. ساهر،‌ ایراندا، یئنی شعرین آتشین مودافیعه‌چیسی،‌ انقلابچی، ادیب و شاعر میرزا تقی‌خان رفعتین تاثیری آلتیندا اولور و شعر ساحه‌سینده، اونون، یئنیلی‌یه دوغرو آتدیغی آددیم لاری دا، اوستادی رفعتین زکاسی‌نین ‌ایشیغیندا اوز وئریر.

ساهر ‌ایلک اؤنجه اؤز اوستادی رفعتین واسیطه‌سی‌ایله و سونرا دا استانبول دا تحصیل آلدیغی زامان تورکیه‌نین قاباقجیل شعری‌نین عنعنه‌لرینی دریندن اؤیره‌نیر و عینی زامان دا فرانسه ادبیاتی‌نین یئنی شعری‌ایله دریندن تانیش اولوب و اؤزو اوچون یئنی پوئتیک اوسلوبو یارادا بیلمیشدی. ‌

ایلکین یارادیجیلیقلاریندا، رومانتیک مئیلی ساهرده گوجلو اولسادا، آنجاق گئت به گئت او رومانتیک عالمیندن آیریلاراق «آتینی مینیب گونش پارل…

Read more

حسن ریاضی«ایلدیریم»لا دانیشیق؛

حسن ریاضی«ایلدیریم»لا دانیشیق؛

(سونونجو بؤلوم)

س- مودئرن ادبیات دئدیییمیز بیر چوخ اؤزل‌لیک‌لرله کلاسیک ادبیاتدان فرقله‌نیر. بو هم فورم باخیمیندان اولور، همی ده مضمون باخیمیندان. بونلارین آراسیندا اولان ده‌ییشیکلیک‌لر نلردیر؟ بونون یارانماسیندا تأثیر قویان پارامئترلر نه‌لر اولموش؟

ج- دیل و ایفاده یئنی‌لییی، کلی‌لیکدن جزئیلییه دوغرو یؤنلمک‌دیر. جزئی و تفرعاتلا اوغراشماق؛ چوخ سسلی‌لیک و پلورالیسم تحلیلین ایلکین مرحله‌‌لریندن -یعنی تشبیه و استعاره‌دن- کئچیب، یئنی مجاز‌لار سیستئمی یاراتماق؛ ساده و سورتولموش، خابی گئتمیش ایفاده‌لردن اوزاقلاشیب، یئنی سؤز، یئنی ایفاده تاپماق؛ خالق دیلی‌نین درینلیک‌لرینده یئنی سؤزلر، سؤز بیرلشمه‌لری، ایفاده‌ یؤنلری تاپماق و اونلاری شعرده ایشلتمک؛ باشقا صنعت ساحه‌‌‌لری‌نین ایمکانلاریندان او جومله‌دن: ‌سینما، تئاتر، رساملیق، موسیقی و حئکایچیلیک صنعت‌‌لریندن یارادیجی صورتده فایدالانماق‌لا یئنی تیپلی اثرلر اورتایا چیخارماق؛ ادبی – بدیعی اثری ایستر فورما، ایسترسه ده مضمون باخیمیندان یئرسیز بزک –دوزکدن تمیزله‌مک؛ یئنی – یئنی اوفوقلر سوراغیندا اولاراق آختارماق، آختارماق و یئنهده آختارماق. …

Read more

حسن ریاضی«ایلدیریم»لا دانیشیق؛

حسن ریاضی«ایلدیریم»لا دانیشیق؛

(ایکینجی بؤلوم)

س- بعضی‌لری غربه و اونون یارادیجیلیغینا منفی گؤز‌له باخیرلار. ‌سیز نئجه باخیرسینیز؟ غرب و اونون یارادیجیلیقلاریندان بو گون نئجه یارارلانمالی‌ییق؟

ج- بو دانیلماز بیر حقیقتدیرکی غرب اؤلکه‌لری آیدینلانما دؤوروندن بویانا فیکیر، تئکنیک، ‌سیاست، فلسفه و نیظامی قووه باخیمیندان دونیایا حؤکمرانلیق ائدیرلر. بو، گون کیمی آیدین و دانیلمازدیر. غربین شرق عالمینه بؤیوک تاثیری اولموشدور و بو تاثیر، چوخ ساحه‌‌لرده موثبت اولموشدور. شرق عالمی بیر نئچه عصر‌دیر کی غربین تاثیری آلتیندا قالمیش و غربین گئتدییی مدنیت یولویلا آددیملاماغا جهد گؤسترمیشدیر؛ آنجاق بو تاثیرین موثبت و منفی یؤنلری واردیر. موثبت تاثیری پلورالیسم دوشونجه‌لری، مودئرنلشمه و اینسان حقوقلاری و… بو کیمی ساحه‌‌لر، منفی تاثیری ایسه یئرلی‌لر یا خود آسیلی حاکمیت‌لرین جامعه‌‌لری مودئرنلشدیرمک عوضینه بیر باشا غربلشدیرمه‌یه ساری یؤنلتمه‌سی؛ نیظامیچیلیک؛ میللی وارلیقلارین دانیلماسی، یئرلی ده‌یرلرین خصوصیله مدنی و اجتماعی ده‌یرلرین قصدا پوزولماسی و بو کیمی منفی تاثیرلر اولموشدور؛ …

Read more